Nguyên nhân và giải pháp của bệnh Đái tháo đường

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:07

Vấn Đề: Nguyên nhân và giải pháp của bệnh Đái tháo đường
 
Người thực hiện: Nguyễn Văn Hiến
Trường: Đại học Y – Dươc Thái Nguyên
 
Nội Dung
 
Trong những năm gần đây, mô hình bệnh tật có nhiều thay đổi, các bệnh nhiễm trùng có xu hướng ngày một giảm thì ngược lại các bệnh không lây nhiễm như: tim mạch, tâm thần, ung thư… đặc biệt là bệnh Đái tháo đường và các rối loạn chuyển hoá ngày càng tăng.
 
Như chúng ta đã biết Đái tháo đường còn gọi là Bệnh tiểu đường hay Bệnh dư đường, là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa cacbohydrat, mỡvà protein khi hoócmôn insulin của tụy bị thiếu hay giảm tác động trong cơ thể, biểu hiện bằng mức đường trong máu luôn cao; trong giai đoạn mới phát thường làm bệnh nhân đi tiểu nhiều, tiểu ban đêm và do đó làm khát nước. Bệnh tiểu đường là một trong những nguyên nhân chính của nhiều bệnh hiểm nghèo, điển hình là bệnh tim mạch vành, tai biến mạch máu não, mù mắt,suy thận, liệt dương, hoại thư, v.v
 
Trước thực trạng trên, Sở Y tế đã chỉ đạo mạng lưới y tế từ tỉnh đến cơ sở triển khai nhiều hoạt động phòng chống, điều trị ĐTĐ như: tổ chức khám sàng lọc tại cộng đồng; truyền thông giáo dục sức khỏe về bệnh đái tháo đường; nâng cao năng lực quản lý, điều trị bệnh cho cán bộ y tế; triển khai mô hình quản lý, điều trị bệnh ĐTĐ tại các bệnh viện và mô hình quản lý bệnh đái tháo đường tại cộng đồng ở các trạm y tế xã. Mô hình quản lý điều trị ngoại trú cho ngững người mắc ĐTĐ được triển khai có hiệu quả tại các bệnh viện.
 
Có nhiều yếu tố tác động dẫn đến gia tăng nhanh tỉ lệ bệnh nhân mắc đái tháo đường. Trước đây vấn đề sàng lọc, tầm soát bệnh đái tháo đường chưa được quan tâm. Giờ chúng ta quan tâm hơn đến vấn đề này và hệ thống y tế trong toàn quốc, tuyên truyền trên truyền thông nên người dân đã chủ động đi khám nhiều hơn.Hơn nữa, hiện nay, ngưỡng để chẩn đoán bệnh đái tháo đường thế giới hạ thấp xuống rất nhiều. Trước kia, đường máu bình thường là dưới 7,8mmol, nhưng hiện nay, đường máu bình thường là 5,6 và chẩn đoán bệnh đái tháo đường là 7mmol chứ không phải là 7,8. Tức là ngưỡng chẩn đoán giảm đi. Khi ngưỡng giảm như vậy, số ca chẩn đoán sẽ tăng lên
 
Nguyên nhân của việc phát hiện muộn và giải pháp tương ứng:
 
Việt Nam có tỷ lệ người mắc Đái tháo đường đã được phát hiện cũng như chưa được phát hiện rất cao.Mặc dù Việt Nam có một nền y học rất phát triển, nhưng chúng ta đang trú trọng nhiều đến vấn đề điều trị mà công tác dự phòng chưa được quan tâm nhiều, cũng như chưa có một kế hoạch nhất định và dài hạn.Sau đây là một số vấn đề ảnh hưởng đến việc tỷ lệ bệnh Đái tháo đường chưa được phát hiện và những giải pháp tương ứng.
 
Luôn theo dõi tình trạng bệnh:
 
Việc phát hiện sớm bệnh tiểu đường đang gặp nhiều khó khăn , phải chăng chúng ta chưa nhìn nhận vấn đề này trên nhiều phương diện. Hiện nay chúng ta có một trợ thủ đắc lực để phát hiện sớm Đái tháo đường đó là máy đo đường huyết cá nhân.Đâu phải ai cũng được tiếp cận và biết đến dụng cụ này. Một giải pháp do tôi đề xuất là chúng ta sẽ liên kết các nhà tài trợ, nhà cung ứng sản phẩm để cung cấp miễn phí máy đo đường huyết cá nhân cho người dân hoặc để người dân mua với giá rẻ nhưng vẫn phải đáp ứng chất lượng máy, kết hợp hướng dẫn người dân sử dụng và thường xuyên đi các gia đình để giúp đỡ, qua đó lòng tin của nhân viên y tế với người dân cũng được nâng cao, việc phát hiện bệnh sớm sẽ rất hiệu quả. Một ý kiến khác là tại sao chúng ta không nghĩ đến việc lập các câu lạc bộ có thể là đứng chốt hay di động để giúp đỡ người không có điều kiện có thể tiếp xúc với loại máy này, và chủ động hơn trong việc kiểm soát bệnh. 
 
Hoặc chúng ta lập nên những cột “ ATM Tiểu Đường” tức là một loại máy tự động lấy bệnh phẩm và phân tích đường huyết người thử và thông báo ngay lúc đó, và số liệu sẽ được máy tính tự động cập nhật kết hợp với camera thì việc phát hiện sớm tiểu đường không còn quá khó khăn.
 
Luôn theo dõi bệnh ?.đâu phải ai cũng biết các triệu chứng của bệnh mà phát hiện. chúng ta nên đơn giản hóa cho người dân hiểu về bệnh và triệu chứng ban đầu của nó. Sẽ tốt hơn nếu chúng ta tư vấn cho người dân là: nếu bất kỳ ai trong chúng ta, trong gia đình, bạn bè có các dấu hiệu sau: Đột suất ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều nhưng lại giảm câm thì nên đi kiểm tra đường huyết có thể tại nhà bằng máy đo cá nhân hoặc đên trung tâm y tế để khám. Thì sẽ tốt hơn là việc tư vấn thông thường.
 
Bên cạnh đó chúng ta nên chuyển giao máy móc, kinh nghiệm và luân chuyển đội ngũ y bác sĩ về đến tận xã, phường. để tạo ra được một sự quản lý ngay từ cơ sở thật chặt chẽ và hiệu quả. Chứ không phải chuyển giao xong hàng tháng báo cáo lên trên mà không đi thực tế thì càng nguy hiểm hơn.
 
Lối sống và thái độ ăn uống:
 
Những điều chỉnh lối sống người bệnh tiểu đường cần tuân theo để kiểm soát bệnh:
 
-Chế độ dinh dưỡng toàn diện
 
Với bất kỳ bệnh nội tiết nào, đặc biệt với bệnh đái tháo đường, một liệu pháp điều trị muốn thành công bắt buộc phải tuân thủ ba chế độ cơ bản, thường được các chuyên gia ví như "kiềng ba chân": một là chế độ ăn uống, hai là chế độ vận động và ba là chế độ thuốc men.
 
Trong đó chế độ ăn là quan trọng nhất rồi đến chế độ vận động. Để gọn hơn, các nhà nội tiết gom chung chế độ ăn uống và chế độ vận động gọi là lối sống. Chỉnh lý lối sống trước rồi mới thuốc men sau 
 
Một chế độ ăn không lành mạnh sẽ tạo nên một thói quen xấu, nên việc tư vấn chế độ dinh dưỡng cho người dân nắm được thực phẩm nào nên và không nên dùng trong bệnh tiểu đường là một điều rất quan trọng. Tư vấn quan trọng như vậy nhưng chúng ta thực sự quan tâm đến công việc này chưa ?.tôi đề nghị chúng ta phải có một đội ngũ lên kế hoạch, xây dựng và lập ra một kế hoạch dài hạn với công việc này. Hãy tư vấn sao cho đúng nghĩa là tư vấn chứ không phải những báo cáo trên giấy tờ. Thay đổi hoàn toàn cách tuyền truyền như hiện nay, bỏ toàn bộ những vấn đề ngoài luồng, tập trung phân tích nêu ra giải pháp và phải nói đi đôi mới làm chứ không thể nói xuông. Một người nông dân hay một người dân tộc không thể hiểu được các thuật ngữ như Protein, Lipit, Glucose….nên chúng ta hay tư vấn những gì thực tế nhất như: bà con nên ăn nhiều rau, đậu, và trái cây như táo, lê, đào, và quả mọng, chuối, xoài, và đu đủ là các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp là sự lựa chọn tốt cho đồ ăn tráng miệng.ăn các loại ngũ cốc tự nhiên ít chế biến sẵn.Có ba bữa ăn chính và một hoặc hai bữa ăn nhẹ mỗi ngày và đặc biệt không bỏ bữa sáng…như vậy sẽ thực tế hơn rất nhiều và đem lại hiệu quả cao.
 
Chế độ luyện tập
 
Nên tập luyện thường xuyên.Theo các nghiên cứu, những bệnh nhân tiểu đường thường xuyên tập luyện ít có khả năng bị các biến chứng như đột quỵ và đau tim.
 
Luyện tập điều độ và đều đặn là một bài thuốc quý mà không cần thuốc.Thật vậy, luyện tập thể dục tạo cho chúng ta một sức khỏe tốt và nó còn giúp chúng ta ngăn ngừa bệnh Đái tháo đường,do vậy tạo ra một môi trường thật sự có ý nghĩa và lành mạnh cho toàn dân thật sự tốt, nhưng lại là một vấn đề rất khó thực hiện. 
 
Một câu hỏi đặt ra là một bài thuốc tốt như vậy mà không tốn kém tại sao lại chưa thực sự áp dụng phổ biến ?. Bởi vì có nhiều thành phần khác nhau, và chúng ta chưa có một đội ngũ y bác sĩ để thực hiện công việc này. Tôi đề nghị chúng ta sẽ có những dự án về vấn đề này như sau:
 
Với trẻ em: chúng ta đã có mô hình Trại hè về Đái tháo đường cho trẻ em dưới 15 tuổi tức là chúng ta đang trú trọng đến bệnh nhi đã bị Đái tháo đường, nhưng thực trạng thì tỷ lệ chưa chẩn đoán lại cao hơn rất nhiều so với bệnh nhi đã được phát hiện. Chúng ta nên mở rộng mô hình như này, một mặt chúng ta sàng lọc được bệnh nhân, một mặt tạo ra môi trường vui chơi lành mạnh cho trẻ, chứ chúng ta không đặt nặng quá vấn đề về việc cũng cấp và yêu cầu trẻ tiếp thu được kiến thức về đái tháo đường.
Với người cao tuổi: Luyện tập thường xuyên sẽ rất tôt, nhưng không phải ai cũng có thời gian và điều kiện để tiếp xúc với các phòng tập dành riêng cho người cao tuổi hay là công viên thoáng mát. Các bệnh viện, Trung tâm y tế có các chương trình cử cán bộ công nhân viên đi học CKI, CKII, vậy thử đặt ra một câu hỏi có những bệnh viện, trung tâm y tế nào cử nhân viên y tế đi học các bài tập dành cho các bệnh để phục hồi chức năng cũng như dự phòng bệnh ngoài các khoa đặc thù riêng biệt. Do vậy tôi có một ý kiến là chúng ta nên có những nhân viên y tế để hướng dẫn người bệnh hoặc những người chưa bị bệnh có những bài tập thực sự bổ ích và hiệu quả. Tại bệnh viện chúng ta có thể hướng dẫn trực tiếp bệnh nhân, hoặc có thể phát lên tivi ở phòng khám chung cho mọi người có thể tập theo. Tại các chương trình tư vấn chăm sóc sức khỏe thì các đội ngũ đã được đào tạo về vấn đề này có thể hướng dẫn trực tiếp hoặc phát đĩa cho người dân sẽ thiết thực hơn là chúng ta triển khai công việc bằng văn bản, bằng khẩu hiểu, bằng băng rôn…..chưa thực sự hiệu quả.
 
Các bệnh viện cũng như trung tâm y tế là để người dân đến khám chữa bệnh. Nhưng chưa chắc ai cũng có thời gian ở lại và học tập được các bài tập, đôi khi không có thời gian đi khám theo chúng ta hiểu đó là “ thuyền tới cảng”. tại sao chúng ta không đặt ra một câu hỏi nếu “ Thuyền” không đến được “ Cảng” thì tại sao chúng ta không đưa cảng tới gặp thuyền. Chúng ta sẽ tiếp cận những người chưa có điều kiện đi khám và thời gian tập luyện, sẽ rất tốt cho việc kiểm soát bệnh.
 
Kiểm soát cân nặng
 
Béo phì liên quan mật thiết với đái tháo đường. Trong khi đó, hiện nay, lối sống thay đổi, vận động ít đi (trước đây ta đi bộ, đi xe đạp là những phương tiện phải vận động, giờ đi xe máy, đi ô tô làm vận động của con người cũng giảm đi), ngồi xem ti vi nhiều, ăn thức ăn nhiều chất béo… là tác nhân gây gia tăng bệnh đái tháo đường.
 
Trước đây, béo thì liên quan đến đái tháo đường tuýp 2, thường gặp ở người trên 40 tuổi, người già.Bây giờ trẻ em đã có nhiều trẻ bị tiểu đường tuýp 2 vì béo phì.
Kiểm soát cân nặng không phải là một vấn đề mới, mặc dù đã được tư vấn tuyên truyền nhưng béo phì vẫn đang diễn ra với tỷ lệ ngày càng tăng từ đó bệnh tiểu đường ngày càng tiến triển phức tạp. Do đó kiểm soát cân nặng thực sự quan trọng và đặc biệt liên quan đến chế độ ăn.
 
Liệu pháp thư giãn
 
Stress và đường huyết.
 
Nghiên cứu ở trường Đại học Georgetown cho thấy stress không chỉ ảnh hưởng đến hành vi khiến người bệnh khó kiểm soát việc ăn uống mà còn có hệ quả phát triển lượng mỡ nhiều hơn so với người bình thường dù với cùng một lượng calori ăn vào. Riêng đối với người Đái tháo đường, những căng thẳng tâm lý tác động xấu đến đường huyết theo 2 cách. Trước hết, stress ảnh hưởng đến hành vi khiến người bệnh khó kiểm soát được thói quen ăn uống dẫn đễn việc ăn uống những thực phẩm kém lành mạnh hoặc khó chế ngự những tật xấu như uống rượu, cà phê, hút thuốc và ngại tập thể dục. Thứ hai, stress kích hoạt những đáp ứng “chống trả hoặc bỏ chạy”, huy động năng lượng từ nguồn đường dự trữ để đối phó với hiểm nguy. Tuy nhiên, trong những stress tâm lý, không những không có hành động đối phó xảy ra nhưng insulin lại không đủ khả năng chuyển đường vào tế bào khiến đường huyết dễ có khuynh hướng tăng cao.
 
Yếu tố vùng miền:
 
Một phần nguyên nhân làm cho tỷ lệ bệnh nhân Đái tháo đường chưa được chẩn đoán một phần do yếu tố vùng miền. Việt Nam có khá nhiều dân tộc thiểu số và phần lớn dân số sống ở những vùng quê, đồi núi nên trình độ dân trí còn thấp,chưa nhận thức được mức độ nguy hiểm của bệnh tiểu đường. Do vậy mà tỷ lệ bệnh nhân chưa được chẩn đoán tăng lên. Chúng ta nên đi thực tế nhiều hơn, gần dân nhiều hơn, và giúp đỡ dân nhiều hơn.Lý thuyết phải kèm theo thực hành thì người dân mới hiểu. tránh tình trạng câu truyện kế hoạch hóa gia đình “ quả dưa chuột và bao cao su”. 
Một chiến dịch phải đủ dài và đủ ngắn để sớm kiểm soát được bệnh Đái tháo đường và nhất là vùng dân tộc, vùng khó khăn.
 
Mô hình quản lý y tế:
 
Các bệnh viện, phòng khám, các trung tâm y tế đang làm nhiệm vụ của mình đó là khám, phát hiện và điều trị Đái tháo đường.Nhưng chúng ta đang tập trung và nặng về điều trị hơn, mà quên đi người bệnh đâu cần quá nhiều về điều trị mỗi bệnh tiểu đường mà họ cần nhiều hơn số đó.
 
“ Viện Đái tháo đường quốc gia” bạn thấy sao ?. theo tôi chúng ta nên kết hợp với các ban ngành chức năng để thí điểm một nơi tập trung điều trị, sàng lọc, tư vấn và các vấn đề liên quan đến bệnh Đái tháo đường. Mô hình này sẽ kết hợp và tạo thành một chuỗi dây chuyền khám và điều trị bệnh Đái tháo đường.Từ việc tư vấn, tiếp nhận ban đầu đến việc điều trị bệnh nhân và cả điều trị biến chứng của đái tháo đường.một nơi vùa là bệnh viện vừa là một trung tâm nghiên cứu về Đái thào đường và các bệnh về rối loạn chuyển hóa liên quan. Một bệnh viện mà Đông Tây y kết hợp với phục hồi chức năng và tâm lý học, dinh dưỡng đái tháo đường.Như vậy sẽ thiết thực hơn các viện nghiên cứu mà tách ra khỏi nơi khám chữa bệnh.
 
Hiện nay chúng ta đã và đang phổ cập Bảo hiểm y tế toàn dân, nhưng chiếc Bảo hiểm trên tay người dân đã thực sự phát huy hay chưa.Chúng ta nên khuyến khích người dân đi khám định kì để phát triển công năng của chiếc bảo hiểm.có những giải pháp thiết thực và động viên người dân đi kiểm tra định kỳ. tuy vậy khi được hỏi người dân tại sao không đi khám bảo hiểm thì lại nhận được những câu trả lời: khám bảo hiểm rất lâu, chất lượng không đảm bảo mà bán thuốc theo kiểu “ Bao vây”. Cứ tình trạng này chúng ta sẽ không bao giờ thay đổi bộ mặt của ngành y tế được cả và sẽ không bao giờ kiểm soát tối ưu căn bệnh này cả. Sẽ miễn phí toàn bộ chi phí cho người mắc bệnh tiểu đường nếu gia đình khó khăn, hộ nghèo, chính sách… một hành động nhỏ nhưng thiết thực.

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo