TRUYỀN THÔNG VẬN ĐỘNG HIẾN TẶNG GIÁC MẠC

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:41

CUỘC THI GIẢI PHÁP SÁNG TẠO Y TẾ CỘNG ĐỒNG
TRUYỀN THÔNG VẬN ĐỘNG HIẾN TẶNG GIÁC MẠC
 
I - THÔNG TIN CHUNG
 
Bệnh viện Mắt Trung ương (mà tiền thân là Viện Mắt hột) được thành lập theo Quyết định số 287/TTg ngày 1/1/1957 của Thủ tướng Chính phủ. Đến năm 2003, thực hiện Nghị định số 49/2003/NĐ-CP ngày 15/5/2003 của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2216/BYT-QĐ được đổi tên Viện thành Bệnh viện Mắt Trung ương, trực thuộc Bộ Y tế.
 
Theo Quyết định số 3325/QĐ-BYT ngày 24/9/2004 của Bộ Y tế ban hành Điều lệ tổ chức và hoạt động của Bệnh viện Mắt Trung ương, thì Bệnh viện Mắt Trung ương là bệnh viện chuyên khoa đầu ngành trong cả nước, có các chức năng và nhiệm vụ như sau:
 
- Khám, cấp cứu và điều trị phục hồi chức năng về mắt cho bệnh nhân ở tuyến cao nhất
 
- Nghiên cứu khoa học
 
- Đào tạo cán bộ chuyên ngành mắt 
 
- Chỉ đạo tuyến về chuyên môn kỹ thuật cho cả nước
 
- Phòng bệnh
 
- Hợp tác quốc tế
 
- Quản lý kinh tế bệnh viện
 
Theo thống kê chưa đầy đủ trên toàn quốc, hiện có khoảng 300.000 người mù do bệnh lý giác mạc. Hầu hết những người không may mắn này có thể tìm lại được ánh sáng nếu được ghép giác mạc. Tuy nhiên, các bác sỹ chỉ có thể phẫu thuật cho bệnh nhân khi có nguồn giác mạc bảo đảm tiêu chuẩn từ Ngân hàng Mắt.
 
Trong nhiều năm, phẫu thuật ghép giác mạc đã được thực hiện tại bệnh viện Mắt Trung ương, đem lại hạnh phúc cho người bệnh. Nguồn giác mạc ghép chủ yếu trông chờ vào viện trợ ít ỏi từ các tổ chức nhân đạo nước ngoài hoặc nguồn giác mạc hiếm hoi từ bệnh nhân chấn thương phải bỏ mắt mà giác mạc còn tốt. Đây là một khó khăn lớn cho các bác sỹ điều trị khi có bệnh nhân cần ghép, cản trở sự phát triển, phổ biến kỹ thuật ghép trong cả nước. Việc xây dựng một Ngân hàng Mắt tại Việt Nam đáp ứng đủ nhu cầu bệnh nhân trong nước là niềm mong mỏi không chỉ của các bác sỹ nhãn khoa mà còn của hàng trăm nghìn bệnh nhân bị bệnh giác mạc đang chờ ghép và gia đình họ cũng như của toàn xã hội. 
 
Ngày 28 tháng 5 năm 2009, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ra Quyết định số 1877/QĐ-BYT chính thức thành lập Ngân hàng Mắt trực thuộc Bệnh viện Mắt Trung ương.
 
Ngày 2 tháng 5 năm 2010 Bộ Y tế đã cấp giấy phép hoạt động cho Ngân hàng Mắt
 
II – HIỆN TRẠNG

1. Tình hình hiện nay 
 
- Sự phát triển của khoa học kỹ thuật cho phép tiến hành ghép tế bào, mô, cơ quan tạng người để điều trị các bệnh có tổn thương hoặc thoái hoá tế bào, mô, cơ quan tạng. Ghép tế bào mô và cơ quan đã trở thành một biện pháp điều trị thường qui được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. 
 
- Các kỹ thuật bảo quản mô, cơ quan cũng đã được phát triển cho phép có thể lưu giữ dài ngày các tế bào, mô, cơ quan ở trạng thái sống để phục vụ cho việc cấy ghép vào các thời điểm nhất định theo chỉ định điều trị. Nhiều loại dung dịch bảo quản giác mạc đã được sản xuất, quy trình thu nhận, bảo quản, đánh giá giác mạc đã được hoàn thiện. Ngân hàng Mắt đã được xây dựng và ứng dụng ở nhiều nước trên thế giới
 
- Giác mạc cũng là một nhóm các tế bào mô đặc biệt. Ghép giác mạc được tiến hành từ cuối thế kỷ 19, đến nay đã trở thành kỹ thuật ghép mô có số lượng các ca phẫu thuật hàng năm nhiều nhất và là một trong những phẫu thuật ghép mô có tỷ lệ thành công cao nhất. Ghép giác mạc được chỉ định trong các trường hợp mắc một số các bệnh lý về giác mạc như: viêm loét, sẹo, bỏng, thủng, loạn dưỡng... 
 
1.1. Giác mạc và vai trò của giác mạc:
 
Giác mạc là một màng mỏng, trong suốt, không có mạch máu, tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài. Cùng với củng mạc, giác mạc tạo nên 1/3 lớp áo ngoài cùng của nhãn cầu. Phía trước, giác mạc có dạng thấu kính lồi, không cầu và được bao phủ bởi phim nước mắt, phía sau tiếp xúc trực tiếp với thuỷ dịch. Giác mạc có đường kính ngang 11-12mm, đường kính dọc 9-10mm. Bề dày ở trung tâm khoảng 0,5mm, tăng dần về phía chu biên, nơi có bề dày khoảng 0,7mm. Vì vậy giác mạc rất dễ bị tổn thương cho dù chỉ một tác động nhẹ đến giác mạc.
 
Giác mạc có vai trò chủ yếu là cấu tạo nên lớp vỏ nhãn cầu và chức năng quang học. Vì giác mạc có tính chất trong suốt nên cho phép ánh sáng đi qua và hội tụ ảnh của các vật trên võng mạc, thông qua các dây thần kinh thị giác truyền lên não giúp chúng ta nhận biết được hình ảnh. Do vậy, nếu có bất kỳ tổn thương nào tại giác mạc, làm cho giác mạc mất đi đặc tính trong suốt thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực có khi còn dẫn tới mù loà.
 
1.2. Phương pháp điều trị:

Ở Việt Nam, với đặc điểm khí hậu nhiệt đới, 80% dân số làm nông nghiệp nên bệnh viêm loét giác mạc rất hay gặp. Nếu may mắn được điều trị khỏi, bệnh để lại sẹo giác mạc và làm giảm thị lực, thậm chí làm mất hoàn toàn thị lực hữu ích. Một số các trường hợp bệnh nặng, không đáp ứng với điều trị nội khoa, bệnh nhân có nguy cơ phải bỏ nhãn cầu. Trong những trường hợp này, ghép giác mạc là biện pháp điều trị duy nhất có thể bảo tồn được nhãn cầu, phục hồi thị lực cho bệnh nhân.
 
2. Nhu cầu thực tiễn
 
Theo số liệu điều tra năm 2007, tỷ lệ mù loà trong cả nước là 0,59%. Nguyên nhân chính gây mù loà là đục thể thuỷ tinh, glocom, mắt hột và sẹo giác mạc. Mù do sẹo giác mạc là hậu quả của các bệnh nhiễm trùng giác mạc, chấn thương và các bệnh lý giác mạc khác. Mù lòa do sẹo giác mạc chiếm 5,6% trong tổng số các nguyên nhân gây mù. Như vậy, nếu ước tính sơ bộ, hiện nay ở nước ta có khoảng 27.800 người mù do các bệnh lý giác mạc. Con số này còn chưa tính đến những người mù một mắt do bệnh lý giác mạc. Hơn nữa, hàng năm, số người bị bệnh mới mắc ngày càng tăng lên.
 
Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, phẫu thuật ghép tế bào, mô, bộ phận cơ thể người, trong đó có ghép giác mạc đã trở thành một biện pháp điều trị được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới và tại Việt Nam. Phẫu thuật ghép giác mạc là biện pháp điều trị duy nhất có thể bảo tồn được nhãn cầu, phục hồi thị lực cho những bệnh nhân bị mù do bệnh lý giác mạc, khoảng 50% số những người mù được ghép giác mạc có thể nhìn lại được. Để thực hiện được phẫu thuật này, điều quan trọng nhất là phải có giác mạc (được lấy từ mắt tử thi hoặc từ các mắt bị chấn thương, hỏng phải bỏ nhãn cầu nhưng giác mạc còn tốt). Chính vì vậy, Ngân hàng Mắt đã được thành lập ở nhiều nước trên thế giới như (Anh, Pháp, Mỹ, ấn Độ...) để lưu trữ, bảo quản, phân phối giác mạc cho các cơ sở y tế có khả năng ghép giác mạc cho bệnh nhân.
 
Tại Việt Nam, phẫu thuật ghép giác mạc đã được thực hiện từ những năm 1950 và đến nay đã có hàng nghìn bệnh nhân đã được ghép giác mạc, góp phần bảo tồn và cải thiện thị lực cho bệnh nhân. Tuy nhiên, ở nước ta cho đến nay không có nguồn giác mạc thường xuyên để ghép. Trong những năm qua, nguồn giác mạc dùng để ghép cho bệnh nhân thường được lấy từ các mắt bị chấn thương, phải bỏ nhãn cầu hoặc do các tổ chức nước ngoài hiến tặng. Số ca phẫu thuật ghép giác mạc được thực hiện hàng năm rất ít, chủ yếu để điều trị cho các trường hợp viêm loét giác mạc nặng, có nguy cơ bị thủng. Do vậy, số người mù do bệnh giác mạc tồn đọng ngày càng tăng hơn. 
 
Nhìn chung, đa số người dân kể cả nhân viên y tế chưa hiểu biết nhiều về ích lợi của ghép giác mạc cũng như ý nghĩa việc hiến tặng giác mạc. Nếu được tuyên truyền rộng rãi, có nhiều người tự nguyện hiến giác mạc thì nhiều người mù do bệnh lý giác mạc sẽ có thể được nhìn thấy, giảm bớt gánh nặng cho gia đình họ và cho xã hội.
 
Bên cạnh đó, cần phải có đội ngũ phẫu thuật ghép giác mạc lành nghề, nắm vững về kỹ thuật, có kiến thức sâu về bệnh lý giác mạc, về công tác chuẩn bị, chăm sóc bệnh nhân trước và sau ghép. 
 
Chính vì vậy, việc vận động tuyên truyền hiến tặng giác mạc cho Ngân hàng là rất cần thiết, Ngân hàng Mắt không chỉ đáp ứng nhu cầu điều trị mà còn thúc đẩy việc đào tạo, phát triển đội ngũ phẫu thuật viên giác mạc trên cả nước, góp phần quan trọng vào việc hạ thấp tỷ lệ mù loà do các bệnh giác mạc.
 
Sau 5 năm triển khai, đến nay, Ngân hàng Mắt đã thu được những kết qủa đáng khích lệ:
 
Đến nay, đã có 299 người trên13 tỉnh thành đã hiến giác mạc sau khi qua đời. Số giác mạc này đã được ghép thành công, đem lại ánh sáng cho nhiều người mù do bệnh lý giác mạc. Hiện đã có hơn 1000 người đăng ký hiến giác mạc sau khi qua đời. 
 
Hoạt động của Ngân hàng Mắt đã đem lại những tiến bộ đáng kể trong việc khám chữa các bệnh lý về giác mạc, đem lại niềm tin cho người bệnh. Từ 2010 đến nay đã có gần 800 bệnh nhân được ghép giác mạc nhờ nguồn giác mạc thu nhận được (bao gồm nguồn giác mạc do các tổ chức quốc tế tài trợ và nguồn giác mạc trong nước).
 
III – GIẢI PHÁP ĐỂ CÓ NGƯỜI HIẾN TĂNG NHIỀU HƠN NỮA
Ngân hàng Mắt đã được thành lập và đưa vào hoạt động tuy nhiên số lượng người hiến giác mạc nói riêng và hiến mô tạng nói chung còn rất hạn chế do các nguyên nhân như: Định kiến, tâm lý của người dân còn nặng nề trong việc chết toàn thây, sự hiểu biết về việc hiến ghép cũng như ý nghĩa cao đệp cần thiết của việc hiến ghép còn thiếu. Để đẩy mạnh phong tròa hiến mô tyangj cần có các giải pháp như sau:
 
1. Tuyên truyền trên truyền hình:
 
Phát các video cổ động kêu gọi người dân hiến tặng giác mạc và mô tạng phát trên truyền hình: Bằng các hình ảnh và thực tế để người dân hiểu rõ hơn việc hiến: hiến cái gì? Có ảnh hưởng gì k? khi nào hiến được? ai là người có thể hiến…
 
Phóng sự về tôn vinh các gia đình hiến giác mạc, các gia đình đã hiến, cuộc sống của những người đã được ghép giác mạc, cuộc sống của những người đang chờ ghép..
 
2. Truyền thông trên radio:
 
Phát thông điệp kêu gọi hiến tặng giác mạc để bất cứ ai đang làm gì, đi đâu nghe radio cũng có thể tiếp nhận thông tin
 
Phát các phóng sự về các phong trào hiến giác mạc, về các gia cảnh bệnh nhân đã được ghép giác mạc, về các tấm gương và gia đình đã có người hiến tặng giác mạc…
 
3. Truyền thông trên báo chí:

Các tin bài về các hoạt động hiến ghép giác mạc, về ngân hàng Mắt…

4. Truyền thông trên website:
 
Đưa các banner sologan kêu gọi hiến tặng giác mạc lên các trang website của bệnh viên
 
5. Truyền thông thông qua các hoạt động:
 
a. Tôn vinh các gia đình đã có người hiến tặng giác mạc: Hàng năm tổ chức các buổi lễ tôn vinh các gia đình đã có người hiến lên UBND xã, huyện, tỉnh… hoặc bệnh viện mời đại diện các gia đình có người hiến, cán bộ chính quyền địa phương, chữ thập đỏ, nhân dân cùng tham dự
 
b. Truyền thông qua hoạt động khám và phát thuốc miễn phí cho nhân dân địa phương đã có người hiến tặng giác mạc
 
c. Truyền thông qua hoạt động mổ từ thiên cho nhân dân
 
d. Truyền thông các các lớp tập huấn cho lãnh đạo địa phương, các vị chức sắc tôn giáo, các tình nguyện viên đi tuyên truyền, chữ thập đỏ địa phương
 
e. Tuyên truyền cho hội người cao tuổi, các câu lạc bộ hưu trí, các trường học
 
f. Tuyên truyền cho các bệnh nhân và người nhà bệnh nhân tại các cuộc họp bệnh nhân thường kỳ ngay tại bệnh viênvà các bệnh viện khác.
 
g. Tuyên truyền, tư vấn cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đến đăng ký chờ giác giác mạc tại ngân hàng Mắt
 
6. Các hoạt động khác:

a. Phối hợp với trung tâm Điều phối mô tạng trng vấn đề truyền thông
 
b. Phối hợp với viện huyết học truyền máu trung ương trong các hoạt động phong trào truyền thông vận động hiến máu.
 
c. Tổ chức treo các pano áp phíc tại các bệnh viện, nơi công cộng
 
d. Phát tờ rơi cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân đến khám bệnh tại các bệnh viện

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
 
Việc Ngân hàng Mắt tổ chức các hoạt động truyền thông nhằm giới thiệu Ngân hàng Mắt và vận động hiến tặng giác mạc hiện nay chủ yếu là hoạt động độc lập và có phối hợp với một số tổ chức nhỏ. Các hoạt động diễn ra không thường xuyên. Trong khi đó truyền thông để thay đổi nhận thức của nhân dân không chỉ làm ngày một ngày hai mà cần phải diễn ra thường xuyên liên tục để người dân có thể nhận thức được ý nghĩa cao đẹp của việc hiến tặng sau khi qua đời từ đó mới dẫn đến được kết quả là người dân đăng ký và hiến.
 
Cùng với việc Ngân hàng tổ chức truyền thông cũng cần có sự phối hợp của các ban ngành, tổ chức, đặc biệt là các tổ chức xã hội và các cơ quan truyền thông và các ban ngành khác trong việc chung tay tuyên truyền vận động, khi đó việc tuyên truyền mới được liên tục, sâu rộng tới nhân dân. Khi việc tuyên truyền có hiệu quả thì số lượng người hiến sẽ tăng thêm việc này đồng nghĩa với việc số lượng người bị mù do các bệnh lý giác mạc giảm xuống, Bệnh nhân sẽ tìm lại được thị lực trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường

Ngân hàng Mắt – Bệnh viện Mắt TW

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo