PHƯƠNG PHÁP PHÒNG CHỐNG VÀ PHÁT HIỆN SỚM UNG THƯ GAN

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:54

I.Đặt vấn đề
 
Theo ước tính của tổ chức y tế thế giới (TCYTTG) hàng năm trên thế giới có khoảng 10triệu người mắc bệnh ung thư (UT) và có 6 triệu người chết do căn bệnh này. Vấn đề phòngchống ung thư (PCUT) luôn luôn được coi là một trong những chiến lược ưu tiên hàng đầu vềbảo vệ sức khỏe của TCYTTG. 
 
- Ung thư không phải là bệnh vô phương cứu chữa, 1/3 bệnh ung thư có thể phòng ngừađược; 1/3 có thể chữa khỏi được nếu chẩn đoán sớm và cùng với việc chăm sóc hỗ trợ sẽ làm tăng chất lượng sống thêm cho 1/3 bệnh nhân ung thư còn lại.
 
Vì vậy chiến lược phòng chống ung thư luôn luôn được ưu tiên hàng đầu của các tổ chức trên thế giới,nhưng trên thực tế số bệnh nhân ung thư được nhận điều trị ở các bệnh viện rất thấp. Các cơ sở chuyên khoa có đủ phương tiện mới nhận điều trị được khoảng 7% số bệnh nhân ung thư. 
 
Các cơ sở y tế khác ở Trung ương và tuyến tỉnh điều trị ung thư chủ yếu bằng phẫu thuật nhưng đa số bệnh nhân khi tới bệnh viện đã ở giai đoạn muộn nên kết quả điều trị rất hạn chế.
 
II. Nội dung
 
Từ nhận thức ung thư là bệnh của xã hội, là vấn đề của mọi người, phòng chống ung thưlà nhiệm vụ của Nhà nước, của mọi gia đình và của mọi người dân.Cần phải có chương trìnhquốc gia về PCUT dưới sự chỉ đạo hoạt động của cấp Nhà nước và phối hợp của nhiều ngành,nhiều tổ chức và đoàn thể xã hội, và áp dụng đượctheo thực tế củatừng địa phương cụ thể. 
 
Trong bài viết này tôi muốn đề cập đến phương pháp phòng chống và phát hiện sớm thư gan.

A.Một số vấn đề về ung thư gan
Ung thư gan là một bệnh ác tính của gan do sự tăng sinh ồ ạt tế bào gan hoặc tế bào đường mật gây hoại tử và chèn ép trong gan. Nguyên nhân ung thư gan chưa rõ.
 
Việt Nam là quốc gia nằm trong vùng dịch tễ có tỷ lệ viêm gan cao nên có tỷ lệ ung thư gan cao. Ước tính trung bình mỗi năm cả nước có trên 10.000 ca ung thư gan mới phát hiện, tỷ lệ này cao nhất thế giới. Điều tra dịch tễ ở Hà Nội, Bắc Giang cho thấy tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B và C lần lượt là 8,0 % và 2,7%. Tại TP HCM, ung thư gan đứng thứ nhất trong số 10 loại ung thư thường gặp ở nam giới (với tần xuất 38,2 trường hợptrên100.000dân mỗi năm), thứ sáu ở nữ (với tần suất 8,3 trường hợp trên 100.000 dân mỗi năm). Ở Hà Nội, ung thư gan đứng hàng thứ ba ở nam giới và thứ bảy ở nữ. 
 
Khảo sát cho thấy bệnh nhân ung thư gan được phát hiện ở giai đoạn đầu nếu được phẫu thuật triệt để hoặc ghép gan sẽ mang lại kết quả tốt, tỷ lệ sống lên đến 80%. Tuy nhiên, ở các quốc gia đang phát triển như nước ta, bệnh thường được chẩn đoán ở giai đoạn cuối nên ghép gan không đạt kết quả tốt. Khi đó ung thư đã xuất hiện tại các tạng khác, có khả năng lây lan vào gan mới ghép, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chưa đến 10%.
 
* Nguyên nhân

a. Các bệnh gan mạn tính:
 
- Xơ gan hoại tử sau viêm gan virut 15- 20% ung thư hóa.
 
- Xơ gan do dinh dưỡng có 1% ung thư hóa.
 
- Các nước phương tây xơ gan phần lớn do rượu (ở Pháp 80% xơ gan do rượu) ung thư xảy ra chủ yêu ở các trường hợp xơ gan do rượu.
 
b. Các bệnh viêm gan do virut

c. Độc tố Aflatoxin của nấm mốc (AF):
 
d. Các yếu tố nguy cơ khác:Rượu,yếu di truyền, độc chất dioxin, các yếu tố nguy cơ khác(chế độ ăn mất cân đối, thiếu đạm kéo dài, nhiễm sắt huyết thanh, dùng thuốc tránh thai kéo dài, giống nòi)

B. Ung thư gan được chẩn đoán như thế nào?
 
Khám lâm sàng để đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát. 
 
Thực hiện xét nghiệm máu để kiểm tra sức khỏe tổng quát, chức năng gan và lượng AFP. Người bị ung thư gan tế bào nguyên phát thường có thể có lượng AFP trong máu cao hơn bình thường.
 
Bệnh nhân sẽ được siêu âm gan để nhận biết hình ảnh của gan.Hình ảnh thu được từ siêu âm có thể hỗ trợ bác sĩ thấy rõ khối bướu gan.
 
Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc chụp ảnh cộng hưởng từ (MRI) vùng bụng để tạo hình ảnh ba chiều của gan. Nó có thể xác định kích thước và vị trí của khối bướu và cho thấy ung thư đã lan rộng hay chưa.
 
Mặc dù chẩn đoán ung thư tế bào gan nguyên phát có thể được thực hiện dựa trên kết quả xét nghiệm lượng AFP trong máu và trên các ảnh chụp CT scan hoặc MRI chuyên dụng, nhưng đôi khi bệnh nhân cần thực hiện thêm sinh thiết gan để đảm bảo chắc chắn cho việc chẩn đoán. Nếu ung thư vẫn chưa lan rộng và nếu có thể phẫu thuật để loại bỏ được, khi đó bệnh nhân không cần phải thực hiện sinh thiết. Bởi vì có một khả năng rất nhỏ là có thể lan rộng ung thư dọc theo đường đi của cây kim khi kim sinh thiết được lấy ra. Trong trường hợp này, việc chẩn đoán được xác nhận sau phẫu thuật cắt bỏ khối bướu.
 
C. Một số phương pháp điều trị

-Phẫu thuật
 
-Tiêu hủy bướu
 
-Hóa trị
 
-Liệu pháp nhắm trúng đích
 
-Xạ trị
 
D. Phòng chống và phát hiện sớm ung thư gan:
 
Mục tiêu đề ra
 
-Phòng chống các nguyên nhân gây ra bệnh ung thư gan,phát hiện sớm các trường hợp ung thư
 
- Thực hiện tiêm phòng viêm gan B cho 100% trẻ sơ sinh để phòng ung thư gan nguyên phát.
 
- Giảm tỉ lệ người bệnh ung thư ở giai đoạn muộn đến cơ sở chuyên khoa.
 
- Vấn đề phòng chống ung thư luôn được xem là một trong những chiến lược ưu tiên hàngđầu với 4 nội dung:
 
+ Phòng bệnh ban đầu
 
+ Sàng lọc phát hiện sớm
 
+ Điều trị bệnh có hiệu quả
 
+ Chống đau và chăm sóc triệu chứng
 
2.Mục tiêu cụ thể
 
a.Kiện toàn mạng lưới phòng chống ung thư
 
1.1. Tuyến trung ương và khu vực
 
Đầu tư nâng cấp các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành thành các trung tâm hoàn chỉnhvừa có khả năng thực hiện công tác phòng bệnh, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học và đào tạo.
 
1.2. Tuyến tỉnh
 
Thành lập các khoa ung bướu trong bệnh viện đa khoa tỉnh hoặc các bệnh viện chuyênkhoa ung bướu để thực hiện tốt việc khám, điều trị và phục hồi chức năng cho bệnh nhân ungthư, giảm gánh nặng quá tải cho các Bệnh viện tuyến trung ương. Trung tâm y tế dự phòng, trungtâm phòng chống các bệnh xã hội và trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe có trách nhiệmthực hiện các hoạt động liên quan công tác phòng bệnh ung thư.
 
1.3. Tuyến huyện, xã
 
Tập trung chủ yếu vào công tác phòng bệnh ban đầu, chú trọng đến việc truyền thông giáodục cho nhân dân biết cách phòng chống và tự phát hiện sớm một số dấu hiệu của bệnh ung thư để kịp thời gửi bệnh nhân lên tuyến trên chẩn đoán và điều trị.
 
b. Lồng ghép hoạt động của chương trình PCUT vào chương trình phòng chống các bệnh không lây nhiễm
 
Mục đích để tiết kiệm tối đa nguồn nhân lực, vật lực và tài chính, nâng cao hiệu quả hoạtđộng của chương trình. Các hoạt động bao gồm:
 
- Đẩy mạnh việc thực hiện các biện pháp phòng bệnh ban đầu và giáo dục sứckhỏe: Đây là chiến lược khả thi và hiệu quả nhất đối với nhiều loại bệnh trong đó có ung thư. 
 
- Phòng bệnh ban đầu tập trung vào việc giải quyết các yếu tố nguy cơ gây ung thư như: hút thuốclá, chế độ ăn không hợp lý, nghiện rượu, an toàn tình dục, sức khỏe sinh sản...
 
- Hút thuốc được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây bệnh ung thư ở ViệtNam. Chống hút thuốc lá có thể làm giảm 30% các loại ung thư ở người như: ung thư phổi, ungthư đường hô hấp, tiêu hóa trên, ung thư dạ dày, ung thư tụy, ung thư bàng quang.
 
- Vai trò của dinh dưỡng với các bệnh ung thư là rất rõ ràng. Cải thiện chế độ ănuống bằng cách giảm hấp thu các chất béo đông vật, tránh sử dụng thực phẩm có ô nhiễm thuốc,nhuộm màu công nghiệp, thuốc trừ sâu diệt cỏ, thực phẩm mốc và nên tăng cường tiêu thụ nhiềurau quả.
 
- Tuyên truyền giáo dục nhân dân nâng cao nhận thức về phòng ngừa và phát hiệnsớm ung thư, đặc biệt giáo dục những bệnh nhân ung thư về các dấu hiệu báo động của bệnh đểphát hiện sớm và điều trị sớm nhằm giảm tỉ lệ tử vong.
 
- Lồng ghép phòng bệnh ung thư với phòng các bệnh không lây nhiễm ở tuyến y tếcơ sở trong việc thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu.
 
- Giáo dục về lối sống lành mạnh trong các chương trình y tế, trường học, bệnhviện, nơi làm việc...
 
- Phối hợp chương trình tiêm chủng quốc gia để thực hiện tiêm chủng vaccineviêm gan B cho 100% trẻ mới sinh.
 
- Phát hiện sớm, nâng cao hiệu quả điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng chongười bệnh ung thư.
 
-Chẩn đoán sớm cần được tiến hành tại cộng đồng theo hình thức lồng ghép vớichương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em,chương trình khám sàng lọc cho các đối tượng có nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm dấu hiệubáo động ung thư.
 
c. Công tác điều trị
 
- Tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả điều trị ung thư. Hiện nay công tác này chủyếu tập trung ở tuyến trung ương nên các bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải vì vậy cần chútrọng nâng cao trình độ chuyên môn, đầu tư trang thiết bị cho cả tuyến trung ương và địa phươngđể nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị cho người bệnh.
 
- Nghiên cứu hoàn chỉnh các phác đồ điều trị ung thư ngang tầm với các nước trong khu
 
- Nghiên cứu mô hình chăm sóc bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, chống đau và chămsóc triệu chứng tại cộng đồng.
 
- Đào tạo và phát triển nhân lực chuyên ngành ung thư, tuyên truyền hướng dẫn, cho nhândân hiểu và ứng dụng cách phòng chống một số bệnh ung thư.
 
d. Giáo dục và đào tạo
 
- Là công tác quan trọng của chiến lược và cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ với cáctrường đại học, cao đẳng, trung học y dược trong cả nước để giáo dục những người làm công tácchuyên môn chăm sóc sức khỏe, đặc biệt những cán bộ y tế trong lĩnh vực phòng chống ung thư.
 
- Cần xây dựng các chương trình đào tạo đa dạng, phù hợp cho các cấp độ khác nhau vàxây dựng hệ thống tài liệu chuẩn thống nhất về hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh banđầu đối với bệnh ung thư.
 
- Xuất bản tài liệu chuyên môn cho cán bộ y tế về hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư.
 
- Xuất bản tài liệu tuyên truyền phổ biến kiến thức cho nhân dân với nội dung dễ hiểu vàthực tế để họ có thể hiểu và ứng dụng cách phòng chống một số bệnh ung thư.
 
e. Xây dựng chính sách trong lĩnh vực phòng chống ung thư
 
- Luật về phòng chống tác hại của thuốc lá, vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng chống cácbệnh nghề nghiệp, an toàn bức xạ... nhằm hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh, tử vong, đồng thờicó chính sách ưu đãi đối với người bệnh.
 
- Huy động sự tham gia tích cực của các Bộ, Ngành và cộng đồng trong công tác PCUT.
 
f. Tăng cường hợp tác quốc tế
 
Mở rộng, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế song phương, đa phương với các nước, các tổchức quốc tế, tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực phòng chống các bệnh không lây nhiễm.
 
III. Kết luận
 
Ung thư gan là một căn bệnh rất khó chữa trị, vì thế chúng ta cần phải tìm hiểu rõ về các nguyên nhân gây bệnh của nó để từ đó có những biện pháp phòng bệnh ung thư gan và điều trị kịp thời, chỉ có như vậy mới tránh được những hậu quả đáng tiếc xảy ra.

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo