PHÁT HIỆN SỚM BỆNH NHÂN BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, GIẢM SỐ LƯỢNG BỆNH NHÂN CHƯA ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG HIỆN NAY

Cập nhật lúc : 08/06/2016 09:57

BÀI DỰ THI :”GIẢI PHÁP SÁNG TẠO Y TẾ CỘNG ĐỒNG”
PHÁT HIỆN SỚM BỆNH NHÂN BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, GIẢM SỐ LƯỢNG 
BỆNH NHÂN CHƯA ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG HIỆN NAY
 
BÁC SĨ : NGUYỄN THỊ PHƯƠNG OANH
ĐƠN VỊ CÔNG TÁC :KHOA NỘI TỔNG HỢP
BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC GIANG
 
“Thế kỷ 21 là thế kỷ của các bệnh nội tiết và Rối loạn chuyển hóa”
 
Trong đó, đái tháo đường là bệnh không lây nhiễm được WHO quan tâm hàng đầu trong chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng.Đái tháo đường là bệnh mang tính chất xã hội cao ở nhiều quốc gia bởi tốc độ phát triển nhanh chóng, mức độ nguy hại đến sức khỏe. Việt Nam không xếp vào 10 nước có tỷ lệ mắc đái tháo đường cao nhưng lại là quốc gia có tốc độ phát triển bệnh nhanh.
 
I. Định nghĩa, chẩn đoán và phân loại đái tháo đường

1.1. Định nghĩa

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, “Đái tháo đường là một hội chứng có đặc tính biểu hiện bằng sự tăng đường máu do hậu quả của việc mất hoàn toàn insulin hoặc là do có liên quan đến sự suy yếu trong bài tiết hoặc hoạt động của insulin” .
 
Tháng 1/2003, các chuyên gia thuộc Ủy ban chẩn đoán và phân loại bệnh đái tháo đường Hoa Kỳ, lại đưa ra một định nghĩa mới về đái tháo đường:
 
“Đái tháo đường là một nhóm bệnh chuyển hóa có đặc điểm là tăng glucose máu, hậu quả của sự thiếu hụt bài tiết insulin; khiếm khuyết trong hoạt động của insulin hoặc cả hai. Tăng glucose máu mạn tính thường kết hợp với sự hủy hoại, sự rối loạn chức năng của nhiều cơ quan đặc biệt là mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu” .
 
1.2 Chẩn đoán bệnh đái tháo đường
 
Tiểu chuẩn chẩn đoán xác định:
 
Theo ADA năm 1997 và được Tổ chức Y tế Thế giới công nhận năm 1998, tuyên bố áp dụng vào năm 1999, đái tháo đường được chẩn đoán xác định khi có bất kỳ một trong ba tiêu chuẩn sau:
 
- Tiêu chuẩn 1: Glucose máu bất kỳ >=11,1, mmol/l. Kèm theo các triệu chứng uống nhiều, đái nhiều, sút cân không có nguyên nhân.
 
- Tiêu chuẩn 2: Glucose máu lúc đói >=7,0 mmol/l, xét nghiệm lúc bệnh nhân đã nhịn đói sau 6 – 8 giờ không ăn.
 
- Tiêu chuẩn 3: Glucose máu ở thời điểm 2 giờ sau khi làm nghiệm pháp tăng glucose máu >=11,1 mmol/l.
 
- Các xét nghiệm trên phải được lặp lại 1 -2 lần trong những ngày sau đó
 
1.3. Phân loại bệnh đái tháo đường
1.3.1. Đái tháo đường type 1
 
1.1.3.2. Đái tháo đường type 2
 
1.3.3. Đái tháo đường thai nghén
 
1.3.4. Các thể đái tháo đường khác (hiếm gặp)
 
II.Lợi ích của việc phát hiện sớm đái tháo đường
 
Theo số liệu của hội Nội Tiết đái tháo đường Việt Nam, ước tính 5,7% dân số Việt Nam mắc bệnh đái tháo đường (hơn 4 triệu, trong đó 60% chưa được chẩn đoán phát hiện đái tháo đường (3 triệu người )).
Đái tháo đường nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh sẽ tiến triển nhanh chóng và xuất hiện sớm các biến chứng cấp tính và mãn tính. Bệnh nhân có thể tử vong do các biến chứng này. Phát hiện sớm bệnh đái tháo đường làm giảm chi phí điều trị cũng như giảm đáng kể các biến chứng nặng nề mà bệnh nhân phải ghánh chịu, nâng cao chất lượng điệu trị từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.
 
Tuy nhiên tại thời điểm phát hiện bệnh có đến 50% bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường typ 2 đã có biến chứng. Do vậy việc điều trị trở nên rất nặng nề cũng như khả năng phục hồi rất khó khăn. Phát hiện sớm bệnh đái tháo đường là mong muốn của cả thầy thuốc và người bệnh.
 
III.CÁC NGUYÊN NHÂN CHƯA PHÁT HIỆN SỚM BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ TỶ LỆ BỆNH NHÂN MẮC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG CHƯA ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN CÒN CAO

1.Khởi phát bệnh âm thầm
 
Bệnh đái tháo đường typ 2 khởi phát âm thầm, không dừng lại bởi vậy các bệnh nhân khi phát hiện ra mình bị đái tháo đường thì hầu hết đã mắc bệnh từ 5 - 10 năm trước. Thế giới cũng đưa ra nhận định số bệnh nhân mắc ĐTĐ được phát hiện và số mắc không được phát hiện là 50 – 50 nghĩa là khi một người được phát hiện đái tháo đường đồng thời còn một người khác chưa được biết mình bị ĐTĐ.
 
2.Nhận thức của người dân về bệnh đái tháo đường còn hạn chế
 
2.1.Chưa nắm được các yếu tố nguy cơ thúc đẩy bệnh lý đái tháo đường để có cách phòng tránh và theo dõi như :
 
• Thừa cân, béo phì: Thừa cân là yếu tố nguy cơ nguyên phát đối với ĐTĐ
 
• Lối sống thụ động : Ít vận động là yếu tố nguy cơ lớn của ĐTĐ typ 2.
 
• Tiền căn gia đình : Nếu có người thân trong gia đình ( cha, mẹ, anh chị em ruột) bị đái tháo đường typ 2 thì sẽ có nguy cơ đái tháo đường typ 2 cao.
 
• Tuổi : Nguy cơ ĐTĐ typ 2 tăng khi lớn tuổi đặc biệt là sau tuổi 45. Tuy nhiên đái tháo đường typ 2 càng ngày xảy ra càng nhiều trên bệnh nhân trẻ tuổi.
 
• Tiền đái tháo đường : Là tình trạng đường huyết tăng cao hơn bình thường nhưng chưa đủ cao để chẩn ĐTĐ typ 2. Nếu không được điều trị sẽ có khuynh hướng tiến triển thành đái tháo đường typ 2.
 
• Đái tháo đường thai kỳ : Nếu sản phụ ĐTĐ thai kỳ sẽ tăng nguy cơ ĐTĐ typ 2 sau này.
 
• Sinh con > 4kg : Nếu sinh con > 4kg cũng tăng nguy cơ bị ĐTĐ typ 2 sau này.
 
• Tăng huyết áp
 
• Rối loạn chuyển hóa lipid máu
 
• Phụ nữ có hội chứng buồng trứng đa nang
 
• Tiền sử bệnh mạch vành
 
2.2.Chưa nắm được khái niệm về tiền đái tháo đường cũng như các triệu chứng của bệnh lý đái tháo đường để đến các cơ sở khám chữa bệnh kịp thời.
 
• Các triệu chứng điển hình bao gồm : Mệt mỏi , khát nước, đói nhiều, tiểu nhiều, gầy sút cân nhanh
 
• Ngoài ra còn các biểu hiện khác như : Vết thương lâu lành; mắc các nhiệm trùng như: nhiễm nấm sinh dục, nhiểm trùng da, nhiễm trùng đường niệu do đường máu tăng cao; rối loạn tình dục: rối loạn cương dương, xuất tinh sớm ở nam,giảm ham muốn ,khô âm đạo ở nữ; nhìn mờ…..
 
Nếu được chẩn đoán tiền đái tháo đường sớm cộng với việc kiểm soát hiệu quả bằng chế độ dinh dưỡng khoa học, vận động hợp lý, kiểm soát cân năng và hạn chế căng thẳng, khả năng ngăn chặn nguy cơ phát triển thành đái tháo đường lên đến 58%. Tuy nhiên hơn 40% người trưởng thành Việt Nam không hề có khái niệm về tiền đái tháo đường, và xem nhẹ sự tấn công thầm lặng của đái tháo đường. Đó chính là một trong những lý do khiến tỷ lệ mắc đái tháo đường không ngừng gia tăng và trở thành một vấn nạn sức khỏe.
 
3.Không có thói quen khám sức khỏe định kỳ của người dân cũng là nguyên nhân làm cho tỷ lệ phát hiện đái tháo đường còn thấp

4.Hệ thống tuyên truyền giáo dục về đái tháo đường cho người dân tại các cơ sở y tế các cấp còn hạn chế
 
• Thiếu nhân lực chuyên khoa trong khi số lượng bệnh nhân đông, bác sĩ không đủ thời gian để tư vấn giáo dục hướng dẫn cho bệnh nhân ngoại trú
 
• Sự yếu kém trong công tác quản lý nhóm người có yêu tố nguy cơ mắc bệnh cao trong cộng đồng và /hoặc nhóm người mới được chẩn đoán chỉ cần thực hiện chế độ ăn và luyện tập để điều chỉnh lượng đường huyết.
 
IV.GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT HIỆN SỚM BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG VÀ GIẢM SỐ LƯỢNG BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG CHƯA ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN HIỆN NAY
 
1.Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giáo dục : cho cộng đồng, cho nhân viên y tế cho người bệnh hiểu về bệnh đái tháo đường, để họ tự giác thực hiện các nguyên tắc phòng chống bệnh. Ngoài ra việc tạo ra các chính sách phù hợp tổ chức mạng lưới quản lý bệnh từ Trung Ương đến địa phương để phát hiện sớm bệnh và can thiệp kịp thời là nhưng yếu tố có tính chất quyết định đến sự thành cồng của công tác dự phòng.
 
2.Thực hiện tốt việc tầm soát bệnh ở cộng đồng
 
Khuyến cáo năm 2013 của Hội Nội Tiết đái tháo đường Việt Nam khuyến cáo tầm soát ở người trưởng thành có BMI >=23 kg/m2 hoặc người có 1 hay nhiều yếu tố nguy cơ sau đây:Ít hoạt động thể lực,có người thân đời thứ nhất đái tháo đường phụ nữ đẻ con > 4 kg , hoặc đã được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ
 
tăng huyết áp,HDL cholesterol =< 35 mg/dl và hoặc triglyceride > 259 mg/dl,vòng eo >= 90 cm ở nam và >= 80 cm ở nữ ,phụ nữ bị hội chứng buồng trứng đa nang ,các tình trạng lâm sàng khác phối hợp với kháng insulinTiền sử bệnh tim mạch,A1C >= 5,7%, rối loạn dung nạp glucose, hoặc tăng đường huyết lúc đói ở những lần xét nghiệm trước.
 
ADA khuyến cáo nên xem xét tầm soát trên những người trưởng thành ở bất kỳ lứa tuổi nào có BMI >=25kg/m2 và nhiều hơn một yếu tố nguy cơ của đái tháo đường, và bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi ở những người thừa cân và không có yếu tố nguy cơ khác.
 

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo