Ghép tạng

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:16

Theo các chuyên gia về ghép tạng, hiện nay nhu cầu ghép tạng rất lớn, mỗi năm ở Việt nam có khoảng 6000 người suy thận giai đoạn cuối cần được ghép thận, 1500 người có nhu cầu ghép gan, 6000 người đang chờ ghép giác mạc, hàng trăm người chờ ghép tim phổi (Ts Trần Ngọc Sinh)
 
Đến nay, cả nước đã thực hiện được 46 ca ghép gan trên cả người lớn và trẻ em, 1000 người ghép thận, 11 người ghép tim, 1 người ghép tụy tạng, 1400 người ghép giác mạc. Chúng ta đã hội nhập trên nhiều lĩnh vực nhưng về y học còn phát triển chậm hơn so với các nước cùng phát triển trong khu vực. Điều này một phần do kinh phí ghép rất lớn khoảng 1- 1.5 tỉ đồng, một phần do nguồn tạng ở nước ta còn hiếm. Thêm vào đó, khó khăn còn do phong tục tập quán của người phương Đông và trình độ nhận thức , hiểu biết của người dân về vấn đề ghép tạng. Ở các nước phương Tây, Châu Mỹ, nguồn tạng ghép chủ yếu từ người cho chết não. Một người chết não có thể cùng lúc hiến nhiều tạng giúp cho nhiều người khác có cơ hội sống. Ở một số nước Châu Á như Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan thì nguồn tạng ghép chủ yếu từ người cho sống. Quan niệm toàn vẹn cơ thể ở người phương Đông (trong đó có Việt Nam) sau khi mất đi đã làm hạn chế cơ hội ghép tạng khá nhiều. Vì vậy, nhu cầu ghép lúc nào cũng vượt quá khả năng cung cấp.Vì vậy,tỉ lệ tử vong cao trong thời gian chờ đợi được ghép. Thời gian chờ ghép thường kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm ở nhiều quốc gia vì vậy, đã có một con số lớn bệnh nhân không thể chờ được đến khi được ghép.Mặc dù vào năm 2006, Quốc hội Nước ta đã ban hành Luật Hiến, lấy, ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác áp dụng cho tổ chức, cá nhân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhưng sự hiểu biết về Luật còn rất ít. Khó khăn trong quá trình ghép còn xảy ra ở rất nhiều khâu:
 
- Sự hiểu biết, kiến thức của người dân về ghép tạng còn quá hạn hẹp. Theo kết quả nghhiên cứu về “Điều tra nhu cầu ghép gan tại thành phố Hồ Chí Minh”của tác giả Nguyễn Thế Hiệp và cộng sự năm 2001 cho thấy nhu cầu ghép gan trong bệnh gan mật là 32.3%, chỉ 28.6% người được hỏi biết về ghép gan, 53% nhận được từ thông tin truyền thông.
 
- Kinh phí ghép còn rất cao so với thu nhập người dân và chưa được Bảo hiểm y tế thanh toán trọn gói (1- 1.5 tỉ đồng).
 
- Nguồn ghép còn thiếu so với nhu cầu.
 
- Nguồn nhân lực ghép còn yếu, vẫn cần sự hỗ trợ của các chuyên gia nước ngoài
 
- Mạng lưới bảo quản tạng ghép còn mỏng. Hệ thống giao thông còn nghèo nàn, kém phát triển làm cản trở vận chuyển tạng ghép. 9/2015 chúng ta thực hiện một ca ghép tạng xuyên Việt thời gian chuyên chở tạng ghép từ BV Chợ Rẫy- tp Hồ Chí Minh đến BV Việt Đức- Hà Nội hết 6 giờ (quá dài)
 
- Chính sách hỗ trợ của Nhà nước còn thấp. Chưa có thành lập những Hiệp Hội, tổ chức, câu lạc bộ tạng ghép. Thiếu sự hỗ trợ, khuyến khích cho người và gia đình cho tạng.
 
- Chưa có sự kết hợp đồng bộ giữa các tổ chức, nhà nước, xã hội, an ninh, y tế tạo thành vòng tròn kết nối đồng nhất từ lúc thiết lập danh sách cần ghép, danh sách người cho, chuyên chở tậng ghép, lấy và ghép tạng, điều trị sau ghép tạng.
 
- Chưa có sự chuyên môn hóa. Cần thành lập trung tâm, hay bệnh viện hạng đặc biết chuyên dành cho ghép tạng với đầy đủ nhân lực y bác sĩ, gây mê, chăm sóc trước và sau ghép. Đầy đủ hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại, có ngân hàng máu và bảo quản tạng ghép. Đặc biệt có hệ thống chuyên chở người cho tạng, bảo quản tạng ghép bằng đường hàng không. Trung tâm ghép cần có sân bay trực thăng và đội ngũ cấp cứu chuyên nghiệp trong 24 giờ để chuyên chở và bảo quản tạng ghép trực tiếp.
- Theo dõi sau ghép tạng: quản lý sau ghép, thuốc chống thải ghép, tư vấn những thay đổi tâm lý bệnh nhân sau ghép chưa được chuyên môn hóa
 
Giải pháp xử trí để tăng cao số người được ghép tạng:
 
1. Giảm nhu cầu về tạng ghép

- Sàng lọc sớm và điều trị sớm những bệnh lý mãn tính để giảm nhu cầu ghép tạng như bệnh lý gan mãn, viêm gan siêu vi, đái tháo đường, bệnh thận mạn, tăng huyết áp, bệnh võng mạc để giảm thiểu nhu cầu cần ghép.
 
- Chính sách bảo hiểm y tế toàn dân, cấp bảo hiểm y tế cho hộ nghèo để mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sàng lọc bệnh mãn tính điều trị sớm những yếu tố nguy cơ bệnh mãn tính.
 
- Tăng cường giáo dục chăm sóc sức khỏe toàn dân về lối sống lành mạnh, tập thể dục, sống chậm, giảm stress, giảm ăn mặn, giảm khẩu phần ăn có nhiều chất béo, thức ăn nhanh.
 
- Xây dựng một môi trường lành mạnh, giảm ô nhiễm không khí, giảm số lượng tham gia giao thông bằng cách tăng sử dụng giao thông công cộng như xe điện, xe năng lượng mặt trời, xe bus, tàu điện, trồng nhiều cây xanh, giảm khí độc nhà máy, tăng sử dụng năng lượng mặt trời.
 
- Tăng cường công tác quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm, thưởng phạt nghiêm minh đồi với những vấn đề xã hội như bảo quản thực phẩm không an toàn, chất kích thích tăng trưởng, sự dụng hóa chất độc hại làm gia tăng người bệnh nhiễm. Thành lập các đội kiểm tra thường xuyên lấy mẫu, kiểm định ở các trung tâm, chợ,siêu thị, nhà hàng, trường học để phát hiện và xử lý sớm những vi phạm an toàn thực phẩm.
 
2. Tăng số lượng người cho tạng
- Giáo dục thường xuyên truyên truyền hình, báo chí, đài phát thanh về lợi ích, khó khăn, sự cần thiết và nhu cấp cấp bách của ghép tạng, thiếu nguồn cho, và sàng lọc bệnh tật sớm để giảm nguy cơ cần ghép tạng.
 
- Đưa vào chương trình giảng dạy phổ cập kiến thức cho học sinh, người đi làm, hoặc qua các chương trình giáo dục sức khỏe online thông tin về ghép tạng.
 
- Có chính sách quan tâm khuyến khích khen thưởng, biểu dương, trợ giúp vật chất và tinh thần người và gia đình cho tạng.
 
- Nhà nước, người đứng đầu các tổ chức y tế, hoặc chính phủ đi dầu trong tham gia đặng ký cho tạng để tạo tấm gương, khuyến khích các thế hệ sau(Ví dụ: Bộ trưởng Bộ Y Tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã từng đăng ký hiến tạng sau khi mất).
 
- Tổ chức các câu lạc bộ, hiệp hội ghép tạng, xây dụng Hội vận động ghép tạng, Quỹ hỗ trợ hiến ghép tạng, có các buổi nói chuyện ở môi trường công cộng, bệnh viện, xí nghiệp, trường học, khu phố, khu dân cư có tờ rơi, tranh ảnh, bài báo và gương người thật việc thật tạo tiền đề để thực hiện.
 
- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về chương trình ghép tạng trong cộng đồng khuyến khích đông đảo mọi người tham gia.
 
3. Tăng chất lượng môi trường ghép tạng
 
- Xây dụng trung tâm, bệnh viện hạng đặc biệt chuyên về ghép tạng với đầy đủ máy móc, trang thiết bị hiện đại, ngân hàng máu và bảo quản mô, đủ nguồn thuốc chống thải ghép. Cử cán bộ đội ngũ thầy thuốc y bác sĩ, gây mê, hồi sức dự bị tham gia học tập, tập huấn, nâng cao kinh nghiệm và trải nghiệm trong các trung tâm ghép tiên tiến nước ngoài như Nhật bản, Hàn quốc, Đài Loan, Châu Âu, Mỹ. Đặc biệt yêu cầu cao đối vời đội ngũ gây mê, hồi sức sau mổ, tuần hoàn ngoài cơ thể.
 
- Xây dựng hệ thống, mạng lưới liên kết chặt chẽ rộng khắp trong cả nước từ lúc nhận danh sách chờ ghép, danh sách cho tạng đến lúc lấy tạng, chuyên chở, bảo quản chuyên nghiệp. Có hệ thống vận chuyển, cấp cứu riêng bằng đường hằng không, có hệ thống sân bãi và trực thăng chuyên chở riêng tại trung tâm ghép.
 
- Phát hành chỉ 1 loại THẺ ĐĂNG KÝ HIẾN TẠNG thống nhất về hình thức và nội dung của các trung tâm và phổ biến rộng rãi, tuyên truyền trên toàn bộ cả nước để nâng cao ý thức nhân viên y tế, người dân, sớm nhận biết và liên hệ có sở tạng ghép khi có tai nạn, bệnh tật xảy ra. Có số điện thoại riêng của Tổ chức cấp cứu tạng ghép để liên lạc khi cần (dễ đọc đễ nhớ như số cấp cứu (911…). Ví dụ: Bệnh Viện Chợ Rẫy mặc dù đã ban hành thẻ đăng ký hiến tạng cứu người nhưng chưa hề được sự quan tâm, phổ cập đến nhân viên y tế tuyến dưới, người dân.
 
- Tận dụng nguồn cho chết não. Hiện nay, chúng ta có nguồn cho Chết não rất lớn từ các bệnh viện nhưng chưa được sự đồng ý của bệnh nhân trước khi mất, thân nhân bệnh nhân. Nếu làm tốt công tác tư tưởng vận động, phát tờ rơi, có các buổi nói chuyện trong bệnh viện cho bệnh nhân và thân nhân có thể sẽ tăng nguồn cho chết não. Ứng dụng công nghệ mới ghép đa tạng từ người cho Chết não: ghép tụy thận kết hợp, ghép khôi tim phổi, ghép thận từ bệnh nhân chết tim.
 
- Khi ghép tạng phát triển thì yêu cầu về máu và các sản phẩm từ máu sẽ cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay nước ta và thế giới nói chung đang đứng trước tình hình thiếu máu. Vì vậy, cần xây dựng ngân hàng máu đầy đủ, phát triển mô hình truyền máu hoàn hồi và truyền máu tự thân. Theo Ts Nguyễn Thị Thanh (Bv Nhân Dân Gia Định) báo cáo đã đạt được thành công 69/73 trường hợp truyền máu hoàn hồi trong phẫu thuật (1/2008- 10/2010)
 
4. Tăng cường sự quản lý của Nhà Nước
 
- Phổ biến rộng rãi về Luật hiến lấy mô, bộ phận cơ thể cho mọi người dân được biết qua kênh thông tin, báo đài, truyền hình, trong và ngoài bệnh viện trong đó nhấn mạnh việc ghép tạng từ nguồn cho từ người sống hoặc Chết não.
 
- Giáo dục về tư tưởng làm thay đổi quan niệm cổ hổ như toàn vẹn cơ thể sau chết, quan niệm về Tôn giáo.
 
- Nhà nước quản lý và ủng hộ chương trình ghép tạng, tạo mọi điều kiện xây dựng bệnh viện, viện chuyên môn hóa, cung cấp trang thiết bị hiện đại.
 
- Hỗ trợ làm giảm chi phí, giá thành ghép tạng cho mọi người dân đều có thể tham gia. Tăng chi trả bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội với các bệnh cần ghép tạng.
 
- Nhà nước tạo điều kiện hợp tác, học tập. trao đổi kinh nghiệm với các đơn vị ghép tạng quốc tế.
 
- Khuyến khích số người tham gia hiến tạng, có chế độ đãi ngộ, khuyến khích, khen thưởng đặc biệt những trường hợp hiến tạng.
 
5. Về đội ngũ Y Tế.

- Cán bộ Y tế thường xuyên học tập, tao đổi kinh nghiệm, nâng cao công tác chuyên môn trong thực hành ghép tạng, chăm sóc sau ghép.
 
- Tích cực tham gia công tác tuyên truyền ghép tạng, tăng nguồn cho tạng từ người sống và nguồn cho chết não trong bệnh viện.
 
- Cập nhật Luật hiến ghép tạng mô và các thông tin ghép tạng lên các bảng tin trong bệnh viện, trang web bệnh viện, T3G, T4G thông báo số lượng, các trường hợp cần ghép tạng lên bảng tin bệnh viện để mọi ngư

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo