GIA TĂNG VIỆC PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:07

GIA TĂNG VIỆC PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Bác sĩ Hoàng Nguyễn Hoài An - Khoa ung bướu - Bệnh viện TƯ Huế

ĐẶT VẤN ĐỀ
 
Tôi xin được mượn hai câu thơ của giáo sư Nguyễn Chấn Hùng để mở đầu cho bài viết này:
 
Ung thư biết sớm trị lành
 
Nếu mà để muộn sẽ thành nan y.
 
Quả đúng là như vậy bởi vì cho đến hôm nay bệnh ung thư vẫn là vấn đề y tế lớn đối với nhân loại và đồng thời cũng là thách thức lớn đối với y học. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 12,7 triệu trường hợp ung thư mới mắc được phát hiện và 7,6 triệu bệnh nhân tử vong do ung thư. Riêng ở Việt Nam mỗi năm có khoảng 150000 ca mới mắc và trên 750000 ca tử vong. Mặc dù các phương pháp điều trị ung thư đã không ngừng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng nhưng tỷ lệ tử vong vẫn còn ở mức cao. Đa số các trường hợp tử vong do phát hiện muộn. Việc phát hiện muộn bệnh ung thư vừa ảnh hưởng xấu đến kết quả điều trị, vừa gia tăng chi phí điều trị. Tổ chức y tế thế giới và chính phủ nhiều nước, trong đó có Việt Nam, đã có nhiều chuơng trình y tế thiết thực nhằm cải thiện tình trạng bệnh lý ung thư, tuy nhiên vẫn còn rất nhiều bệnh nhân khi phát hiện bệnh thì đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy tôi tham gia cuộc thi này nhằm phân tích một số nguyên nhân và đề ra một số giải pháp nhằm giúp gia tăng việc phát hiện sớm và điều trị ung thư.
 
PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÌ SAO BỆNH UNG THƯ Ở VIỆT NAM THƯỜNG PHÁT HIỆN MUỘN
 
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc phát hiện bệnh ung thư ở Việt Nam thường muộn tuy nhiên theo tôi thì có hai nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất là nhóm nguyên nhân chủ quan bao gồm nguyên nhân do đặc thù của bệnh lý ung thư (do bệnh) và nguyên nhân do người dân (do người bệnh). Thứ hai là nhóm nguyên nhân khách quan bao gồm nguyên nhân do ngành y tế và nguyên nhân do đặc điểm kinh tế xã hội ở nước ta.Về nhóm nguyên nhân chủ quan theo tôi đây là nhóm nguyên nhân chính.
 
Về nguyên nhân do đặc thù của bệnh lý ung thư thì hầu hết các căn bệnh ung thư ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng hoặc các triệu chứng thường mơ hồ không rõ ràng và rất dễ nhầm với các căn bệnh khác (ví dụ những triệu chứng của ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường rất mơ hồ và nếu có thì rất dễ nhầm với triệu chứng của bệnh lý viêm loét dạ dày...). Chính điều này dẫn đến nếu bệnh nhân không được khám ở các cơ sở y tế lớn với những bác sĩ chuyên khoa về ung thư và làm các xét nghiệm cao cấp và đầy đủ thì sẽ rất khó để phát hiện sớm bệnh ung thư nếu họ mắc phải.
 
Về nguyên nhân do người dân vấn đề đầu tiên tôi muốn nói đến là vấn đề tâm lý của người dân đối với bệnh tật nói chung và căn bênh ung thư nói riêng. Đó là tâm lý chủ quan trước bệnh tật, sợ bị bệnh và sợ đi viện, nằm viện. Người dân thường chủ quan với bệnh tật, sợ đau ốm và ngại đi viện nên khi có các triệu chứng sớm của bệnh ung thư thường chỉ nghĩ đó chỉ là bệnh thông thường nên mua thuốc uống hoặc khám ở các bác sĩ không phải chuyên khoa ung thư trong khi hầu hết các căn bệnh ung thư ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng hoặc các triệu chứng thường mơ hồ và rất dễ nhầm với các căn bệnh khác. Và các triệu chứng này nhiều khi đáp ứng với những thuốc điều trị giảm đau thông thường như kháng sinh, kháng viêm hay giảm đau....Rồi chính tâm lý chủ quan sợ bệnh tật sợ tốn kém tiền bạc sợ làm khổ người thân... dẫn đến tâm lý chịu đựng bệnh tật của người dân. Chính tâm lý này dẫn đến sự chịu đựng của bệnh nhân nên hầu hết các trường hợp ung thư khi đến với thầy thuốc thường muộn.
 
Vấn đề thứ hai tôi muốn nói đến chính là vấn đề nhận thức và hiểu biết của người dân về bệnh ung thư. Và tôi được biết thì chắc chưa có một nghiên cứu nào thật sự đầy đủ và trên qui mô lớn về vấn đề này và nếu như có một nghiên cứu như thế thì chắc chắn kết quả sẽ làm chúng ta thất vọng. Hầu hết mỗi người dân chúng ta vẫn nhận thức rằng căn bệnh ung thư vẫn là căn bệnh nan y, là căn bệnh trời kêu ai nấy dạ, là căn bệnh không có thuốc chữa. Bệnh nhân không nhận thức được rằng nếu được phát hiện sớm thì tỉ lệ điều trị thành công bệnh ung thư là rất cao và chi phí cho điều trị cũng sẽ đỡ tốn kém hơn rất nhiều. Theo American cancer society thì tỷ lệ sống sau 5 năm nếu phát hiện sớm của ung thư cổ tử cung là 93%, của ung thư đại trực tràng là 74%, trong khi nếu phát hiện muộn thì tỷ lệ này ở ung thư cổ tử cung là 15%, của ung thư đại trực tràng là 6%. Chính việc phát hiện muộn đưa đến kết quả điều trị không khả quan đã dẫn đến nhận thức sai của bệnh nhân về căn bệnh này. Và theo tôi thì những hiểu biết của người dân về căn bệnh ung thư vẫn còn hạn chế và thiếu sót. Hầu hết mỗi người dân vẫn chưa biết được những triệu chứng sớm của bệnh ung thư để đến khám và điều trị kịp thời tại các cơ sở y tế. Người dân cũng chưa thật sự hiểu được tầm quan trọng của việc phát hiện sớm bệnh ung thư và rằng kết quả điều trị sẽ rất khả quan nếu họ được phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Rồi người dân cũng không biết được rằng hiện nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học cũng như y học, đã có nhiều phương pháp để giúp phát hiện sớm bệnh ung thư. Rồi một số người dân cũng không biết rằng mình có nguy cơ cao dễ bị mắc một căn bệnh ung thư nào đó nên cần phải khám kiểm tra sức khỏe định kỳ (ví dụ người hút thuốc lá dễ bị ung thư phổi...). Người dân cũng không biết rằng có một số ung thư họ có thể tự mình phát hiện sớm bằng cách tự khám (ví dụ ung thư vú...)...Nhưng tôi nghĩ rằng tâm lý chủ quan sợ bị bệnh, sợ nằm viện, sợ tốn kém, sự nhận thức còn hạn chế, sự thiếu hiểu biết của đa số người dân về bệnh ung thư ít nhiều cũng có nguyên nhân khách quan từ phía ngành y tế cũng như điều kiện về kinh tế xã hội ở nước ta.
 
Về nguyên nhân do ngành y tế vấn đề đầu tiên tôi muốn nói đến là vấn đề cơ sở vật chất trang thiết bị và nhân lực còn thiếu và yếu, không đồng đều giữa các cơ sở y tế cho công tác khám phát hiện sớm và điều trị kịp thời căn bệnh ung thư. Hiện nay ở nước ta số lượng các bệnh viện chuyên ngành ung thư và các bệnh viện có trung tâm ung thư hoặc khoa ung thư là chưa nhiều hoặc mới thành lập chủ yếu tập trung ở các bệnh viện hạng đặc biệt, bệnh viện hạng 1. Các bác sĩ chuyên ngành ung thư ở những cơ sở y tế nói chung hiện vẫn còn thiếu và yếu. Ở các trường đại học y bộ môn ung thư vẫn còn chưa được chú trọng so với các bộ môn nội ngoại sản nhi, rồi do đặc thù bệnh nhân ung thư nên sinh viên một số trường không đi lâm sàng tại khoa ung thư...Rồi do đặc thù một số bác sĩ nghĩ làm ngành ung thư sẽ cảm thấy buồn vì sự đau đớn và mất mát của bệnh nhân, nghĩ ngành ung thư khó làm thêm...Điều này dẫn đến việc vừa thiếu vừa yếu các bác sĩ ung thư ở các cơ sở y tế nhất là y tế cơ sở. Rồi các máy móc trang thiết bị thông thường cần cho việc phát hiện sớm ung thư như CT Scanner, máy nội soi dạ dày, nội soi đại trực tràng, nội soi hạ họng thanh quản, siêu âm, các máy sinh hóa xét nghiệm tìm chất chỉ điểm ung thư...chưa nói đến những máy cao cấp như PET CT...chỉ có ở các bệnh viện lớn. Chính sự thiếu các trang thiết bị y tế, các khoa ung thư, sự thiếu và hạn chế trình độ của các bác sĩ nói chung về ung thư và các bác sĩ chuyên khoa ung thư nói riêng ở nhiều cơ sở y tế nhất là y tế cơ sở cũng là nguyên nhân đưa đến việc phát hiện muộn ung thư.
 
Vấn đề thứ hai trong nhóm nguyên nhân do ngành y tế tôi muốn nói đến là vấn đề khó khăn và bất cập của người dân trong việc lên tuyến trên do vướng bảo hiểm y tế. Người dân hầu hết đăng ký khám và chữa bệnh tại các y tế cơ sở, mà bệnh ung thư giai đoạn đầu triệu chứng nghèo nàn, mơ hồ, ở y tế cơ sở vừa thiếu máy móc trang thiết bị, vừa thiếu bác sĩ chuyên khoa ung thư, lại thêm vấn đề giữ bệnh nhân không chuyển mà báo chí nhiều lần phản ánh. Vì vậy hầu như bệnh nhân ung thư không được phát hiện sớm tại y tế cơ sở, mà khi chuyển lên tuyến trên thì đa phần ở giai đoạn đã muộn rồi. 
 
Vấn đề thứ ba trong nhóm nguyên nhân do ngành y tế theo tôi là vấn đề khám và sàng lọc để phát hiện sớm bệnh ung thư trong chương trình phòng chống bệnh ung thư quốc gia chưa thật sự hiệu quả. Có lẽ do thiếu kinh phí, thiếu trang thiết bị y tế và nhân lực nên cho đến nay chúng ta vẫn thiếu những chiến dịch khám và sàng lọc, phát hiện sớm bệnh ung thư cho những đối tượng có nguy cơ cao chứ chưa nói đến là toàn dân trên diện rộng. Theo tôi thì những chiến dịch khám, tư vấn, sàng lọc và phát hiện sớm bệnh ung thư chắc chắn sẽ giúp phát hiện sớm ung thư ở Việt Nam.
 
Về nhóm nguyên nhân do đặc thù kinh tế xã hôi ở nước ta theo tôi về kinh tế do nước ta còn là nước đang phát triển, nước ta còn là nước nghèo chính vì vậy cuộc sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn nên người dân ngại đến bệnh viện vì sợ tốn tiền, sợ nằm viện vì nằm viện sẽ không thể làm việc sẽ mất thu nhập, rồi người dân còn nhiều nỗi lo được ưu tiên và quan tâm hơn là nỗi lo về sức khỏe của họ...Vì vậy khi có triệu chứng sớm của bệnh ung thư họ sẽ cố chịu đựng chứ chưa nói đến việc họ sẽ không bao giờ đi khám kiểm tra sức khỏe định kỳ. Rồi kinh phí đầu tư cho ngành y tế chưa đủ lớn để xây thêm bệnh viện, đầu tư thêm trang thiết bị máy móc, đào tạo và đãi ngộ cho nhân viên y tế chưa cao dẫn đến việc thiếu bệnh viện ung thư, thiếu trang thiết bị y tế hiên đại và các bác sĩ chuyên ngành ung thư ở hầu hết các bệnh viện nhất là y tế cơ sở. Về vấn đề xã hội chúng ta vẫn thiếu các kênh thông tin đến người dân về căn bệnh ung thư, về các triệu chứng sớm của bệnh ung thư, tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và điều trị bệnh ung thư...Chúng ta thiếu các kênh truyền thông từ truyền hình, truyền thanh, báo chí cho vấn đề này. Hơn nữa một số dân tộc một số vùng trình độ dân trí còn thấp và điều kiện sống còn chưa thật sự tốt. Một số phong tục lạc hậu vẫn còn...Điều này hạn chế việc đến khám và phát hiện sớm bệnh ung thư một số nơi.
 
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
 
Về giải pháp nhằm phát hiện sớm và điều trị bệnh ung thư tôi xin được chia làm hai nhóm giải pháp là nhóm giải pháp hiện tại phù hợp với hoàn cảnh của đất nước ta hiện nay (giải pháp trước mắt) và nhóm giải pháp cho tương lai (giải pháp lâu dài).
 
Về nhóm giải pháp trước mắt do đặc thù của bệnh ung thư ở giai đoạn sớm thường khó phát hiện vì vậy chúng ta phải tăng cường hợp tác quốc tế, cập nhật và nắm bắt được các phương pháp phát hiện và chẩn đoán sớm ung thư, đưa bác sĩ ra nước ngoài đào tạo để nắm bắt và triển khai sớm các kỹ thuật này ở Việt Nam. Giúp thầy thuốc và người dân nắm các dấu hiệu sớm của bệnh ung thư, nâng cao tinh thần không được chủ quan nếu nghi ngờ và khi nghi ngờ phải cho làm thêm các xét nghiệm để kiểm tra.
 
Một giải pháp trước mắt quan trọng nhất mà phải làm ngay là nâng cao sự nhận thức và hiểu biết của mỗi người dân về bệnh ung thư. Về những dấu hiệu sớm của bệnh ung thư, cách phát hiện sớm bệnh ung thư và kết quả điều trị tốt cũng như ít tốn kém chi phí nếu phát hiện sớm. Để giải quyết vấn đề này chúng ta có thể lồng ghép việc tư vấn về bệnh ung thư trong công tác khám chữa bệnh ở mỗi cơ sở y tế, tăng cường pano áp phích giáo dục về ung thư ở mỗi cơ sở y tế, ở nơi công cộng, tăng cường việc giáo dục ung thư thông qua truyền thông và báo chí, nếu cần thiết thì đưa những trường hợp phát hiện sớm và phát hiện muộn để đối chiếu, tăng cường việc đưa các ý kiến chuyên gia ung thư lên truyền hình. Nếu cần thiết nên có một tờ báo riêng dành cho bệnh ung thư và nên chăng có một bộ môn giáo dục sức khỏe trong các trường cấp 2 hoặc cấp 3 trong đó có việc giáo dục sức khỏe về ung thư...Thay đổi tâm lý của người dân đối với bệnh tật để họ không còn chủ quan với bệnh tật, không còn tâm lý sợ đi viện sợ nằm viện nữa bằng cải cách thủ tục đăng kí khám và điều trị, giảm quá tải ở mỗi bệnh viện, nhân viên y tế cần có thái độ và ứng xử tốt, giảm sự vướng mắc, phiền hà của bảo hiểm y tế khi bệnh nhân muốn khám ở tuyến trên, cho bệnh nhân được hưởng bảo hiểm khi khám sức khỏe định kỳ...
 
Một giải pháp trước mắt nữa là tăng cường đào tạo bác sĩ chuyên khoa ung thư, đảm bảo có bác sĩ chuyên khoa ung thư ít nhất ở tuyến huyện bằng một số ưu đãi cho bác sĩ muốn theo ngành ung thư như miễn học phí..., tăng cường trang thiết bị giúp phát hiện sớm bệnh ung thư ở tuyến huyện như máy nội soi dạ dày, nội soi đại trực tràng, nội soi hạ họng thanh quản, xét nghiệm tế bào học... Tăng cường khám sàng lọc và phát hiện sớm bệnh ung thư có thể thông qua các khoa ung thư, đoàn thanh niên, hội thầy thuốc trẻ... cho những đối tượng có nguy cơ cao về mắc bệnh ung thư.
 
Về nhóm giải pháp lâu dài tôi nghĩ cần phải huy động tối đa các nguồn lực để đầu tư cho ngành y tế. Xây dựng thêm và sửa sang các bệnh viện, thành lập các khoa ung thư ít nhất là ở bệnh viện tuyến tỉnh, nếu có ở tuyến huyện thì càng tốt, đầu tư thêm trang thiết bị máy móc hiện đại trong chẩn đoán ung thư, bảo đảm y tế toàn dân và giảm tiền viện phí đối với các xét nghiệm tầm soát và phát hiện sớm ung thư...Học hỏi và ứng dụng mô hình y tế ở các nước có nền y tế phát triển vào nước ta một cách phù hợp. Phát triển kinh tế đưa nước ta thành nước phát triển nhân dân ta có cuộc sống tốt hơn từ đó họ sẽ quan tâm đến sức khỏe của mình một cách đầy đủ hơn. Xóa bỏ các phong tục lạc hậu... 
 
Những giáo sư và bác sĩ nước ngoài khi đến khoa ung bướu của tôi đã không khỏi bất ngờ vì những khối u và hạch di căn quá lớn, vì hầu hết người bệnh ung thư đều ở giai đoạn muộn. Họ đã nói với tôi rằng vấn đề quan trọng nhất của các bạn chính là việc làm sao phát hiện sớm bệnh ung thư, có vậy chất lượng và kết quả điều trị mới tốt. Tôi mong rằng trong thời gian đến chúng ta sẽ làm thật tốt việc phòng chống cũng như việc phát hiện và chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời bệnh ung thư.
 

GIA TĂNG VIỆC PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Cập nhật lúc : 15/06/2016 09:26

GIA TĂNG VIỆC PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ
BS Trần Thị Hồng Tâm 
Đơn vị công tác: Phòng Quản lý chất lượng - Bệnh viện Nhi Đồng 2. 
Bài dự thi

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo