Bệnh võng mạc đái tháo đường (võng mạc tiểu đường)

Cập nhật lúc : 06/06/2016 10:07

Bác sĩ NGUYỄN THÀNH NHÂN
Khoa mắt - Bệnh viện Trung ương Huế

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh võng mạc đái tháo đường (võng mạc tiểu đường) là một biến chứng mắt thường gặp và rất nghiêm trọng ở bệnh nhân đái tháo đường, gây suy giảm thị lực nhanh chóng, nguy cơ mù lòa cao. Vì thế, bảo vệ võng mạc từ sớm được xem là cách thức phòng ngừa biến chứng này cho mắt một cách chủ động và hiệu quả.
 
Biến chứng võng mạc ở bệnh đái tháo đường hay bệnh võng mạc đái tháo đường là tình trạng tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc, gây ra phù hoàng điểm, xuất huyết dịch kính, bong võng mạc... dẫn đến giảm thị lực hoặc mù lòa vĩnh viễn.
 
Theo thống kê của Hiệp hội đái tháo đường Mỹ, 90% số người bị đái tháo đường sẽ có biến chứng võng mạc sau 10 - 15 năm mắc bệnh. Trong đó, 90% số bệnh nhân đái tháo đường type 1 sẽ có biến chứng võng mạc trong vòng 5 năm phát hiện bệnh, còn 60% số người bị đái tháo đường type 2, võng mạc có thể bị tổn thương bất kỳ lúc nào, thậm chí trước cả khi phát hiện bệnh.
 
Tình trạng tăng đường huyết là yếu tố chính gây bệnh vì làm tổn thương các mạch máu nhỏ trên võng mạc dưới 2 hình thức: Thay đổi tính thấm của thành mạch khiến mạch máu rò rỉ và gây thiếu máu võng mạc kèm tân sinh mạch máu với diễn biến phức tạp. Theo đó, bệnh được chia làm 2 giai đoạn: Không tăng sinh và tăng sinh.
 
Ở giai đoạn không tăng sinh, dù võng mạc đã có tình trạng xuất tiết, xuất huyết nhưng người bệnh chưa nhận thấy triệu chứng mà chỉ có các biểu hiện dễ nhầm lẫn với tật khúc xạ như nhìn mờ, khó quan sát vào buổi tối… thường bị bỏ qua. Khi không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, bệnh dễ chuyển sang giai đoạn tăng sinh. Lúc này, võng mạc bị tổn thương nặng với các dấu hiệu rõ rệt như ruồi bay, nhìn sai màu, thấy nhiều đốm đen trước mắt… hay đột ngột mất thị lực vì đường huyết tăng cao làm màng nền mao mạch dày lên, các tế bào nội mô gia tăng bất thường khiến mạch máu tắc nghẽn, hình thành nhiều mạch máu mới (tân mạch). Các tân mạch này dễ vỡ gây xuất huyết dịch kính, phù hoàng điểm và bong võng mạc khiến thị lực suy giảm nghiêm trọng.
 
Để phòng ngừa sớm biến chứng võng mạc gây mù lòa ở bệnh nhân đái tháo đường, yếu tố quan trọng nhất là phải bảo vệ võng mạc một cách an toàn, hiệu quả bằng cách kiểm soát tốt đường máu và khám mắt theo định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời biến chứng võng mạc ở bệnh nhân đái tháo đường. Tuy nhiên với số lượng bác sĩ mắt nói chung và bác sĩ chuyên khoa đáy mắt nói riêng còn ít cùng với số lượng bệnh viện có khả năng khám và sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường trên cả nước chỉ có khoảng hơn 10 bệnh viện, do đó cần có các giải pháp để gia tăng số lượng bệnh viện có khả năng chẩn đoán và điều trị bệnh lý võng mạc đái tháo đường cũng như tăng số lượng bác sĩ chuyên khoa đáy mắt, đó là mục tiêu của bài viết này, qua đó giúp cho việc kiểm soát bệnh võng mạc đái tháo đường cũng như giảm thiểu tối đa biến chứng của bệnh đái tháo đường đến mắt.

II. NGUYÊN NHÂN
Để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng lớn, Nhà nước và ngành y tế đã nỗ lực rất lớn để hoàn thiện cơ sở y tế trong cả nước, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên vẫn còn rất nhiều khó khăn để đạt được mục đích trên. Do đó việc đáp ứng nhu cầu khám bệnh tổng quát của người dân đã khó, việc khám chữa các bệnh về mắt nói chung và khám sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường càng khó khăn hơn nhiều lần. Vì để xây dựng một bệnh viện đủ khả năng khám và điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường là một nỗ lực rất lớn, đòi hỏi phải đầu tư nhiều về kinh phí để xây dựng và trang bị các các máy móc hiện đại. Do đó, bệnh viện có khả năng chẩn đoán và điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường chỉ có số ít, tập trung ở các thành phố lớn, có cơ sở y tế hoàn chỉnh.
 
Bên cạnh đó, cũng đòi hỏi phải đào tạo đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sâu về đáy mắt, tuy nhiên ở nước ta số lượng bác sĩ chuyên khoa mắt chưa nhiều, do đó để đào tạo bác sĩ chuyên khoa sâu về đáy mắt vẫn còn nhiều khó khăn đòi hỏi phải được đào tạo trong thời gian dài ở các cơ sở chuyên khoa lớn, kết hợp với học tập thêm ở nước ngoài.
 
Đó là những nguyên nhân khiến cho số lượng bệnh viện có khả năng chẩn đoán và điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường và bác sĩ chuyên sâu về đáy mắt chưa nhiều. Hy vọng với những giải pháp được đề xuất dưới đây sẽ giải quyết được những vấn đề trên.
 
III. GIẢI PHÁP

Hiện nay để khám và điều trị bệnh lý võng mạc đái tháo đường vẫn còn gặp nhiều khó khăn vì còn có ít bệnh viện vừa điều trị đái tháo đường vừa điều trị về đáy mắt, cũng như bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị để điều trị bệnh đáy mắt chưa nhiều. Do đó để giải quyết vấn đề này nên kết hợp giữa các bệnh viện nội tiết và bệnh viện mắt có đủ khả năng điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường, khám mắt ở những bệnh nhân có nguy cơ cao theo định kỳ hàng tháng như bệnh nhân đái tháo đường trên 5 năm, bệnh nhân điều trị đường máu không ổn định. Khi phát hiện bệnh nhân nào có biến chứng ở đáy mắt thì chuyển sang bệnh viện chuyên khoa mắt để điều trị. Như vậy, chúng ta sẽ có mạng lưới khám và kiểm soát bệnh võng mạc đái tháo đường hoàn chỉnh và điều trị bệnh kịp thời. 
 
Để gia tăng số lượng bác sĩ chuyên khoa đáy mắt, chúng ta nên có các kế hoạch đào tạo giữa các bệnh viện mắt tuyến trên đối với bệnh viện tuyến dưới, như tổ chức các lớp đào tạo về đáy mắt tại các cơ sở tuyến trên theo định kỳ hằng năm, hoặc đưa bác sĩ đáy mắt ở tuyến trên về sàng lọc bệnh ở tuyến dưới, kết hợp đào tạo cho các bác sĩ tuyến dưới.
 
Qua các giải pháp trên hy vọng chúng ta sẽ có nhiều hơn các cơ sở y tế có thể khám và điều trị bệnh võng mạc đái tháo đường, đồng thời cũng tăng số lượng bác sĩ chuyên khoa đáy mắt để kiểm soát tốt biến chứng bệnh đái tháo đường ở mắt. 
 

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo