Bệnh nhân bị sa sút trí tuệ (Alzheimer’s)

Cập nhật lúc : 15/06/2016 09:56

Đề tài: Bệnh nhân bị sa sút trí tuệ (Alzheimer’s)

Người dự thi: Nguyễn Thị Xuân Hương
Đơn vị: Khoa Dược, bệnh viện đa khoa Bình Dương

I. Bệnh Alzheimer’s là gì?

1. Giới thiệu
Bệnh Alzheimer’s (AHLZ-high-merz) là một bệnh lý về não tác động đến trí nhớ, suy nghĩ và hành vi. Bệnh Alzheimer’s không phải là bệnh lão khoa thông thường hoặc bệnh thần kinh.
 
2. Alzheimer’s là dạng phổ biến nhất của hội chứng suy giảm trí nhớ
 
Hội chứng suy giảm trí nhớ là thuật ngữ tổng quát về việc mất trí nhớ và các khả năng tư duy đủ nghiêm trọng để gây trở ngại cho cuộc sống thường ngày. Bệnh Alzheimer’s chiếm khoảng 60% đến 80% trường hợp suy giảm trí nhớ.
 
Với bệnh Alzheimer’s, không chỉ người bệnh mà cả người chăm sóc người bệnh cũng bị ảnh hưởng. Chăm sóc người bệnh Alzheimer’s thường rất khó khăn, và nhiều gia đình hoặc bạn bè giúp trông nom người bệnh đã phải trải qua những cảm xúc vô cùng căng thẳng và dẫn đến trầm cảm.
 
* Đây hoàn toàn không phải là chứng quên lành tính của người già:
 
ThS.BS Phan Hữu Phước, giám đốc phòng khám lão khoa Med – Vie TPHCM, nguyên trưởng khoa Lão bệnh viện Nguyễn Trãi TPHCM, cho biết người Việt Nam chưa nhận thức nhiều về bệnh Alzheimer’s. 
 
Ông cho biết khi làm việc ông đã gặp khá nhiều người đưa bố mẹ già đến khám. Họ chỉ quan tâm chuyện người thân bị mất ngủ, ăn uống kém, đau nhức xương khớp. Nhưng đến khi hỏi ra, họ mới thú thật bố mẹ mình còn bị chứng hay quên rất nặng, và khi được làm xét nghiệm đó là biểu hiện của bệnh Alzheimer’s.
 
Theo hiệp hội Alzheimer’s quốc tế, cứ mỗi 7 giây trên thế giới lại có thêm một người mắc bệnh này. BS Phước chia sẻ: “Alzheimer’s không phải là tình trạng giảm trí nhớ lành tính do tuổi cao mà dân gian gọi là “lú lẫn người già”, mà là sự suy giảm chức năng trí tuệ và những lĩnh vực khác về nhận thức khiến khả năng hoạt động sống hàng ngày bị giảm sút”.
 
Trong Still Alice, GS Alice Howland, là một tiến sĩ ngôn ngữ học thông minh, sắc sảo. Nhưng trong một lần lên lớp cho sinh viên, bà đột nhiên quên bài giảng (thật éo le đó lại là bài về trí nhớ!). Rồi trí nhớ của Alice ngày càng suy sụp, bà không nhớ đường về nhà sau khi chạy bộ, quên nhà vệ sinh trong nhà của mình, thậm chí quên cả con gái!
 
Diễn biến của bệnh nhân Alice là điển hình của bệnh Alzheimer’s. BS Phước cho biết, biểu hiện thường gặp nhất của Alzheimer’s giai đoạn sớm là giảm trí nhớ gần. Bệnh nhân quên câu mình vừa nói và lặp đi lặp lại câu này nhiều lần trong thời gian ngắn vài phút, thường xuyên quên những vật dụng cá nhân để ở đâu, khó tìm được từ ngữ diễn đạt ý muốn nói khiến họ phải nói vòng vo.
 
Khi Alzheimer’s tiến triển, bệnh nhân mất khả năng thực hiện những công việc thường ngày như tắm rửa, mặc đồ, vệ sinh cá nhân; mất định hướng không gian và thời gian; xuất hiện hoang tưởng, ảo giác, rối loạn hành vi, kích động; cuối cùng bệnh nhân mất hoàn toàn trí nhớ ngắn hạn và dài hạn, lệ thuộc hoàn toàn vào người thân.
 
3. Sự nguy hiểm của Alzheimer’s

* Chuẩn bị đối đầu với Alzheimer’s
 
Tại hội thảo Chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ diễn ra ở TPHCM do bệnh viện đại học Y dược TPHCM tổ chức cuối năm qua, một khảo sát do TS.BS Trần Công Thắng, bộ môn thần kinh đại học Y dược TPHCM, và cộng sự thực hiện tại TPHCM công bố vào năm 2013 cho thấy càng lớn tuổi tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ càng tăng: từ 70 – 74 tuổi tỷ lệ này là 3,5%, nhưng 75 – 79 tuổi là 6,8%, 80 – 84 tuổi 8,4%, 85 – 89 tuổi 15,7% và trên 90 tuổi là 33,30%.
 
Trong khi đó, ThS Yumiko Hayashi, chuyên gia hoạt động trị liệu người Nhật làm việc nhiều năm nay tại Việt Nam, cho rằng nước ta sẽ đối mặt với vấn nạn Alzheimer’s trong vài thập kỷ tới khi dân số Việt Nam lão hoá nhanh hơn cả Nhật Bản. Như thế càng nhiều người già, bệnh Alzheimer’s sẽ càng tăng. 
 
Bà Yumiko nói: “Phải mất 20 năm (1960 – 1980) tỷ lệ người Nhật trên 60 tuổi mới tăng từ 8,9% lên 12,8%, nhưng sự gia tăng này ở Việt Nam được dự báo chỉ cần mười năm (2010 – 2020). Là một quốc gia đang phát triển, Việt Nam sẽ có ít thời gian để thích nghi với nhịp độ lão hoá này”.
 
Theo BS Phước, Alzheimer’s cần được điều trị toàn diện, bên cạnh sử dụng thuốc, bệnh nhân còn được chăm sóc đúng mức để nâng cao chất lượng sống. Ông nói: “Trong thực tế nhiều gia đình có người bị Alzheimer’s có nhu cầu đưa người thân đến các trung tâm để được chăm sóc, nhưng ở nước ta hầu như chưa có dịch vụ này”.
 
Có hiểu biết và kinh nghiệm trong lĩnh vực hoạt động trị liệu tại Nhật Bản, ThS Yumiko cho biết bà sẵn sàng tư vấn cho đối tác Việt Nam quan tâm đến việc mở các trung tâm chăm sóc ban ngày cho bệnh nhân Alzheimer’s, xu hướng hiện nay ở các nước tiên tiến. 
 
* Trầm trọng hơn theo thời gian
 
Bệnh Alzheimer’s trầm trọng hơn theo thời gian và cuối cùng gây tử vong. Mặc dù các triệu chứng có thể rất khác nhau, nhưng vấn đề đầu tiên mà nhiều người nhận thấy là tính hay quên đủ nghiêm trọng để ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của người bệnh khi họ ở nhà, tại nơi làm việc hay lúc tận hưởng sở thích riêng. 
 
Những triệu chứng khác bao gồm lú lẫn, đi lạc ở những nơi quen thuộc, để đồ đạc không đúng chỗ và gặp khó khăn khi nói và viết.
 
II. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh Alzheimer’s

1. Mười dấu hiệu cảnh báo:
 
Tình trạng suy giảm trí nhớ làm xáo trộn cuộc sống thường ngày không phải là một giai đoạn điển hình của quá trình lão hóa. Nó có thể là triệu chứng của bệnh Alzheimer’s, một bệnh lý về não có thể dẫn đến tử vong, gây ra sự suy giảm từ từ về trí nhớ, suy nghĩ và kĩ năng suy luận. Mỗi người bệnh có thể trải qua một hoặc nhiều biểu hiện ở các mức độ khác nhau. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào, vui lòng đến gặp bác sĩ. Tìm hiểu về cách thức bệnh Alzheimer’s ảnh hưởng đến não và tiến hành thăm dò não.
 
1. Tình trạng suy giảm trí nhớ làm xáo trộn cuộc sống thường ngày 

Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của bệnh Alzheimer's là suy giảm trí nhớ, đặc biệt là quên đi các thông tin vừa mới tìm hiểu. Các vấn đề khác bao gồm quên các ngày tháng hay sự kiện quan trọng; hỏi đi hỏi lại cùng một thông tin; phụ thuộc vào các công cụ hỗ trợ trí nhớ (như thiết bị điện tử hoặc giấy ghi chú) hoặc các thành viên gia đình trong những việc mà họ thường có thể tự giải quyết.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Đôi khi quên tên hoặc cuộc hẹn, nhưng một lúc sau sẽ nhớ lại được.
 
2. Gặp khó khăn khi lập kế hoạch hay giải quyết vấn đề 
 
Một vài người có thể biểu hiện những thay đổi trong khả năng phát triển và theo đuổi một kế hoạch hoặc khi làm việc với số liệu. Họ cũng có thể gặp rắc rối trong việc nắm bắt các cách làm quen thuộc hoặc theo dõi hóa đơn hàng tháng. Họ gặp khó khăn trong việc tập trung và tốn nhiều thời gian hơn để thực hiện các công việc họ đã làm trước đây.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Thỉnh thoảng phạm một số lỗi khi quyết toán chi phiếu. 
 
3. Gặp khó khăn khi hoàn thành các công việc quen thuộc ở nhà, tại nơi làm việc hay khi vui chơi 

Người bệnh Alzheimer’s thường gặp khó khăn khi hoàn thành các công việc thường ngày. Đôi khi, họ cũng gặp rắc rối khi lái xe đến một địa điểm quen thuộc, quản lý ngân sách ở công ty hay ghi nhớ luật lệ của trò chơi yêu thích.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Thỉnh thoảng cần giúp đỡ để thiết lập các chế độ của lò vi sóng hay thu lại chương trình TV. 
 
4. Lú lẫn về thời gian hoặc nơi chốn 
 
Người bệnh Alzheimer’s có thể không nhớ được ngày tháng, các mùa trong năm và mốc thời gian. Họ có thể gặp khó khăn trong việc hiểu một điều gì đó khi điều đó không xảy ra ngay lập tức. Đôi khi, họ quên mất mình đang ở đâu hay làm sao họ đến được nơi đó.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Cảm thấy mơ hồ về các ngày trong tuần nhưng sẽ nhớ ra sau đó. 
 
5. Gặp khó khăn trong việc hiểu các hình ảnh trực quan và mối quan hệ trong không gian   
Với vài người, gặp vấn đề về thị giác chính là dấu hiệu của bệnh Alzheimer’s. Họ gặp khó khăn khi đọc, phán đoán khoảng cách, xác định màu sắc hay sự tương phản. Trong nhận thức, họ nhìn xuyên qua gương và nghĩ rằng có ai khác đang ở trong phòng. Họ có thể không nhận ra mình trong gương. 
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Sự thay đổi về thị giác liên quan đến bệnh đục thủy tinh thể (cườm mắt). 
 
6. Phát sinh những khó khăn mới về từ ngữ khi nói hoặc viết  
 
Người bệnh Alzheimer’s có thể gặp vấn đề khi theo dõi hay tham gia trò chuyện. Họ có thể dừng lại giữa cuộc nói chuyện và không biết cách nào để tiếp tục hoặc cứ lặp đi lặp lại. Họ vật lộn với từ vựng, gặp khó khăn trong việc tìm đúng từ hay gọi sai tên vật dụng (như gọi "đồng hồ treo tường" là "đồng hồ đeo tay").
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Đôi khi gặp khó khăn trong việc tìm đúng từ. 
 
7. Đặt đồ vật nhầm chỗ và mất khả năng hồi tưởng lại các bước 
 
Người bệnh Alzheimer’s có thể đặt đồ vật ở những nơi không quen thuộc. Họ có thể làm mất đồ vật và không thể nhớ các bước để tìm lại chúng. Đôi khi, họ buộc tội người khác ăn cắp. Việc này có thể xảy ra thường xuyên hơn theo thời gian. 
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Thỉnh thoảng đặt đồ vật nhầm chỗ, ví dụ như kính hoặc điều khiển từ xa (remote control). 
 
8. Giảm khả năng phán đoán hay đánh giá kém 
 
Người bệnh Alzheimer’s có thể gặp những thay đổi trong việc phán đoán và ra quyết định. Ví dụ, họ có thể đánh giá kém khi giải quyết vấn đề liên quan đến tiền, như trao khoản tiền lớn cho người tiếp thị qua điện thoại. Họ cũng ít chú ý đến việc ăn mặc chỉnh tề hay giữ cho mình sạch sẽ.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Đôi khi đưa ra quyết định tồi. 
 
9. Rút lui khỏi công việc hay các hoạt động xã hội 

Người bệnh Alzheimer’s có thể bắt đầu tự rút lui khỏi các sở thích, hoạt động xã hội, dự án công việc hay các môn thể thao. Họ gặp không theo kịp đội thể thao yêu thích hay không nhớ được cách thức hoàn thành sở thích riêng của mình. Họ cũng tránh tham gia hoạt động xã hội do những thay đổi họ gặp phải.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Đôi khi cảm thấy chán nản với công việc, gia đình hay các nghĩa vụ xã hội. 
 
10. Tâm trạng và tính cách thay đổi 

Tâm trạng và tính cách của người bệnh Alzheimer’s có thể thay đổi. Họ trở nên bối rối, đa nghi, chán nản, sợ hãi hay lo lắng. Họ có thể dễ dàng bực tức khi ở nhà, tại nơi làm việc, với bạn bè hay ở những nơi mà họ không cảm thấy thoải mái.
 
Đâu là sự thay đổi điển hình liên quan đến tuổi tác? Thực hiện công việc theo cách thức rất khác biệt và trở nên cáu kỉnh khi thói quen bị phá vỡ.
 
2. Tại sao phải kiểm tra:
 
Nếu bạn nhận thấy bạn hoặc người mà bạn quen biết biểu hiện bất kì dấu hiệu nào trong 10 dấu hiệu cảnh báo của bệnh Alzheimer’s, đừng bỏ qua chúng. Hãy sắp xếp cuộc hẹn với bác sĩ. Vì với kết quả chẩn đoán sớm về bệnh Alzheimer’s, người bệnh có thể:
 
* Hưởng lợi từ các phương pháp điều trị sẵn có – Các phương pháp điều trị bệnh Alzheimer’s có thể làm giảm các triệu chứng, giúp người bệnh duy trì năng lực lâu hơn. Người bệnh cũng có thể có nhiều cơ hội tham gia các đợt thử nghiệm thuốc lâm sàng nhằm nghiên cứu sâu hơn và cung cấp sự hiểu biết tốt hơn về căn bệnh này. 
 
* Có nhiều thời gian hơn để lên kế hoạch cho tương lai – Sự chẩn đoán sớm bệnh Alzheimer’s cho phép gia đình bàn bạc và lên kế hoạch cho việc chăm sóc; vận chuyển; lựa chọn cách sống; bàn về vấn đề tài chính và pháp lý; cân bằng giữa công việc và nghĩa vụ chăm sóc người bệnh.
 
* Nhận được sự giúp đỡ và hỗ trợ hiệu quả – Các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ sẵn có sẽ tạo điều kiện tốt hơn cho người bệnh Alzheimer’s và gia đình của họ có được cuộc sống tốt nhất có thể. 

III. Kết luận:

Alzheimer’s là một chứng bệnh đang ngày càng trở nên phổ biến và nguy hiểm hơn ở trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Có thể với những triệu chứng nhẹ đơn giản ban đầu dễ làm cho người bệnh và thân nhân chủ quan nên sẽ không được điều trị kịp thời. Tôi hy vọng với bài tiểu luận nhỏ này có thể cảnh báo sự nguy hiểm của bệnh Alzheimer’s và cung cấp những thông tin hữu ích cho cộng dồng trong việc phát hiện sớm để điều trị hiệu quả nhất có thể.

10 hoạt động nổi bật trong tháng


Quảng cáo