THIẾT KẾ VALI KHÁM MẮT CƠ ĐỘNG CHK - 01

Cập nhật lúc : 05/05/2014 09:38

Chủ nhiệm sáng kiến : Bác sĩ chuyên khoa mắt Vũ Quốc Chiến.
Tham gia nghiên cứu : Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng.
Kĩ sư Nguyễn Huy Hùng.
Cơ quan công tác : Viện Y học Hàng không.
Hà nội 10/2013


TÓM TẮT

Vali khám mắt cơ động CHK-01 là một giải pháp hữu ích trong thực tế khám mắt cơ động sản xuất tại Việt nam. Với sự lựa chọn và cải tiến một số dụng cụ khám mắt, các bác sĩ có thể triển khai việc khám mắt không phụ thuộc hoàn cảnh khách quan, giải quyết được nhiều khó khăn trong quá trình làm việc ở các đơn vị cơ sở, xa bệnh viện và thành thị. Thiết kế nhỏ gọn, mỹ quan, an toàn thuận lợi khi cơ động bằng các loại phương tiện giao thông: đường không, đường thủy, đường bộ.

*Từ khóa : Vali, khám mắt, sức khỏe, trang bị, cơ động, LED.

SUMMARY
The movable ophtamological suitcase CHK–01, which is proceduced in Vietnam is a useful method for examining movable ophtamology. With the selection and improvements of some ophtamological instruments, examining does not belong to the outside situations as well as the difficulties in working process in the places away from hospitals, cities… are solved. The suitcase of small, nice, safe design is easy to transfer by transports such as: airline, waterway, road line.

Keyword: Suitcase, Ophthalmic examination, Health, Equipment, Movement, LED.
Chữ viết tắt : LED (Light-Emitting-Diode) : Di-ốt phát sáng; TL : thị lực.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong quá trình làm nhiệm vụ công tác đi khám mắt cơ động, thầy thuốc nhãn khoa thường gặp những khó khăn ở những khâu: chuẩn bị, bảo quản vận chuyển các dụng cụ quang học dễ vỡ, hoàn cảnh khách quan như việc bố trí phòng khám không chuyên dụng, nguồn điện gián đoạn…Những khó khăn này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng khám, gây tâm lý mệt mỏi cho bác sĩ và đối tượng khám. Để khắc phục những khó khăn, bất tiện trên chúng tôi nghiên cứu chế tạo Vali khám mắt cơ động CHK-01 đáp ứng nhiệm vụ khám mắt cơ động, có thể độc lập - dã chiến khi triển khai khám sức khỏe, khám bệnh cho các đối tượng trong và ngoài quân đội ở các đơn vị và địa phương.

Yêu cầu của sản phẩm tạo ra: Gọn - nhẹ, mỹ quan, sắp xếp đầy đủ và bảo vệ an toàn cho các dụng cụ khám mắt đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cơ động. Nhanh chóng, dễ dàng triển khai khám mắt trong mọi tình huống khó khăn. An toàn về cháy – nổ, vệ sinh môi trường.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng nghiên cứu.
Thiết kế chế tạo Vali khám mắt cơ động CHK-01 có tính cơ động, dã chiến, giúp bác sĩ nhãn khoa độc lập làm việc trong các tình huống khó khăn.

2. Phương pháp nghiên cứu: thực hành chế tạo.
Được tiến hành theo 4 bước:
- Bước 1: Khảo sát, tổng hợp những đặc điểm các dụng cụ khám mắt cơ bản mang đi cơ động và thiết kế sản phẩm lần thứ nhất.
- Bước 2: Xin ý kiến góp ý của các đồng nghiệp : y tế, kỹ thuật, dược- trang bị y-tế, thiết kế kỹ thuật... ở các tuyến, tiếp thu, điều chỉnh thiết kế lại lần thứ hai.
- Bước 3: Sử dụng thử khi cơ động.
- Bước 4: bổ sung, điều chỉnh và hoàn chỉnh thiết kế.

3. Nội dung nghiên cứu.

3.1 Thiết kế bảng thị lực.(Hình 1). Bảng hộp TL, nhìn xa 5m cho người lớn và trẻ em.

a, Nguyên vật liệu

Tấm mica trắng mờ 2mm, kích thước 30 x 50cm, mức độ chắn ánh sáng 45%, số lượng x 3 tấm. Các vòng tròn hở, hình đồ vật bằng nilon đen-dính, theo kích thước, thứ tự của bảng TL giấy của Bộ y tế được scan. Sử dụng những “dây” LED 12V - phổ thông trên thị trường làm đèn chiếu sáng từ phía sau bảng, thông số của 1 LED trong “dây” là: 30 mmW, 4v x trên 200LED. Gỗ thông dày 3 mm, dây điện Trần Phú (các loại).

51-(1).jpg
5--(1).png
5---(1).jpg

Hình 1 :Thiết kế bảng, hộp, hệ thống LED chiếu sáng bảng TL.

b, Quy trình thiết kế, chế tạo

- Dựng bảng TL vòng hở bằng cách bố trí làm 2 cột: bên trái là các dòng từ 1/10 đến 4/10, cột bên phải từ 5/10 đến 10/10. Thiết kế hộp TL theo kích thước dài 49cm, rộng ≈ 30cm, độ dày (chưa cố định) trong khoảng 4 đến 5,5cm. Gắn những dây LED vào mặt đáy hộp, phân bố vị trí LED, dàn đều trên toàn bộ đáy hộp.

- Phối hợp sự thay đổi khoảng cách giữa bảng TL với LED (độ dày của hộp), số lượng và vị trí LED để có cường độ chiếu sáng đều trên mặt bảng TL là 100lux và có thể điều chỉnh bằng volum tới 300lux (Kiểm tra, đo cường độ chiếu sáng của bảng TL tại Phòng chuẩn quang học / Cục Tiêu chuẩn và Đo lường quân đội / Bộ Quốc phòng).

3.2 Thiết kế hệ thống điện:

a, Nguyên vật liệu cơ bản:
Acquy 12V5AH, có 3 cọc 3v, 6v, 12v, bộ nắn dòng (AC-DC), giơ-le ngắt dòng, biến áp 220v cho nguồn ra 12v, 6v, 3v, ổ cắm thích hợp cho đèn soi đáy mắt phổ thông, công-tắc nhỏ x 3 chiếc, công-tắc 3 chế độ x 01 chiếc, volume 2k x 01 chiếc, dây dẫn điện thích hợp.

b, Vẽ sơ đồ, lắp ráp và vận hành thử.

3.3. Thiết kế bảng test kiểm tra màu đơn giản
Test màu bằng ánh sáng: sử dụng 6 LED với 3 màu đỏ - vàng - xanh. Với máy đo quang phổ màu giúp lựa chọn, phối màu sơn công nghiệp để tạo 7 màu cơ bản: Tím, xanh lam, xanh lục, vàng lục, vàng, da cam, đỏ (Phòng quang học / Cục Tiêu chuẩn và Đo lường quân đội / Bộ Quốc phòng), sau đó vẽ những hình tròn màu trên nền đen.

3.4 Thiết kế hộp thử kính thu gọn (Hình 2).
Lựa chọn sắp xếp tối ưu các mắt kính thử cận, viễn, loạn thị và gọng “gá” thử kính. Dùng gỗ thông 3mm, mút mềm và vải nỉ để làm hộp đựng mắt kính và gọng kính. Yêu cầu kích thước nhỏ nhất, bảo vệ tốt mắt và gọng thử, thuận lợi khi thao tác thử kính.

4-(1).jpg

Hình 2 : Thiết kế hộp kính thu gọn. 

4--(1).png

Hình 3 : Hình dáng CHK-01 hoàn chỉnh. 

3.5 Thiết kế vỏ Vali : Tìm kích thước và chất liệu, màu sắc phù hợp. Dùng Vali xách tay thông dụng kích thước 50x40x14cm đang được dùng rộng rãi trong thực tế và ở Viện YHHK, cải tiến để có thể tăng độ dày của phần “hộp” nắp vali - vị trí đặt bảng TL.. Thiết kế bổ sung dụng cụ cố định nắp vali đứng vững - vuông góc.

3.6 Thiết kế hộp xếp dụng cụ: (Hình 4) Hộp xếp dụng cụ đặt trong vali. Thiết kế nắp (có gắn tranh giải phẫu) để ngăn cách với mặt bảng TL.

54.jpg

Hình 4 : Thiết kế, sơ đồ, ngăn đựng dụng cụ khi hoạt động.

- Nguyên vật liệu cơ bản : Gỗ thông 3mm, vải nỉ màu đỏ sẫm, tấm nhôm composite 2mm x 40cm x 50cm, dây đai có khóa rút rộng 2 cm, dày 2mm, dài 45cm x 3-4 sợi.
- Các bước tiến hành : Chia các ô phù hợp để xếp dụng cụ, sắp xếp thử, cố định tối ưu nhất với các dây đai có khóa rút.

3.7 Cân trọng lượng, kiểm tra khả năng chịu đựng với rung sóc sau khi Vali đã được xếp đầy đủ các dụng cụ cần thiết: Kiểm tra khả năng chịu đựng với rung lắc, va đập bằng máy tạo rung lắc tương đương vận chuyển bằng đường bộ, đường không, đường thủy (Trung tâm Giám định Chất lượng / Cục Tiêu chuẩn và Đo lường quân đội / Bộ Quốc phòng). Xin ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp, điều chỉnh thiết kế, đưa vào sử dụng thử. Trong quá trình sử dung thử tiếp tục bổ xung, xin ý kiến góp ý để hoàn chỉnh thiết kế lần cuối.

4. Các tiêu chuẩn áp dụng vào nghiên cứu :
- Cường độ ánh sáng chiếu sáng bảng thị lực tối thiểu: 100 lux.
- Khả năng chịu đựng với rung xóc tương đương vận chuyển bằng đường bộ, đường không, đường thủy.
- Quy định ngành hàng không về hành lý gửi của khách hạng phổ thông: trọng lượng ≤ 23kg, kích thước tổng ≤ 158cm (62 in).
- Chọn 7 màu cơ bản theo bước sóng màu sắc: Tím, xanh lam, xanh lục (ve), vàng lục (ve), vàng, da cam, đỏ.

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Sản phẩm tạo ra là Vali khám mắt cơ động CHK-01 đáp ứng nhiệm vụ khám mắt cơ động, các thiết bị trong CHK-01 có thể hoạt động độc lập - dã chiến, không phụ thuộc vào hoàn cảnh khách quan khi triển khai khám mắt cho các đối tượng ở các đơn vị và địa phương. Cấu tạo gồm 1 vỏ đựng thiết bị (là 1 vali) trong đó chứa 3 phần cơ bản là: Bảng hộp TL chiếu sáng bằng LED, hệ thống điện, ngăn- hộp bảo quản dụng cụ khám mắt. Chi tiết (Hinh3, Hình 5) :

1. Bảng hộp thị lực vòng hở Landolt, gắn ở mặt trong nắp vali, dễ thao tác thay đổi để có bảng hình cho trẻ em (dùng nam châm dính). Triển khai độc lập không phụ thuộc hoàn cảnh khách quan. Nguồn sáng bền, ổn định, dàn đều, chịu được va đập rung lắc do hệ thống LED 0,03W, 4V x 204 chiếc chiếu sáng từ phía sau có cường độ chiếu sáng đạt chuẩn, tối thiểu 100lux.

2. Hệ thống điện : Ắc-quy 12V5AH, kích thước14 x 9 x 7cm, trọng lượng 1000gram là nguồn điện dự trữ, luôn được sạc - tự động ngắt. Khi không có nguồn AC220V, ắc-quy sẽ tự động hoạt động ít nhất trong 4 giờ cấp cho bảng hộp TL, đèn soi đáy mắt, LED của test màu. Sơ đồ mạch điện, các thông số kỹ thuật có giải thích kèm theo giúp khắc phục sự cố, thay thế. Với nguồn điện dự trữ này thầy thuốc luôn chủ động khi triển khai khám mắt ở các hoàn cảnh khác nhau.

2-(1).jpg

Hình 5 : Nội dung cấu tạo của CHK-01 hoàn chỉnh.

3. Test phân biệt màu đơn giản: Sử dụng 6 LED màu: đỏ- vàng- xanh và 7 màu cơ bản bằng sơn màu phục vụ cho những test màu trong ngành giao thông và tuyển sinh quân sự. Khi kiểm tra khả năng nhận biết màu sắc các thầy thuốc sẽ kiểm tra bằng sự nhận biết 3 màu: đỏ, vàng, xanh và so màu ở phần 7 màu cơ bản. Với cách kiểm tra kinh điển này giúp thày thuốc dễ dàng phát hiện những rối loạn lớn về cảm giác màu cơ bản, có giá trị định hướng, dự phòng, chọn ngành nghề như giao thông, lực lượng vũ trang, hội họa, quảng cáo...

4. Hộp thử kính thu gọn: có vỏ là gỗ thông bọc nhựa, kích thước 6x9x32cm, trọng lượng 300gram. Hộp đựng 36 mắt kính thử và gọng “gá” kính có thể thử kính cận, viễn và lão thị từ 0,5D đến 10D, độ loạn từ 0,25 đến 3D. Đây là những số kính phổ biến trong thực tế khám mắt.

5. Hộp đựng và bảo quản dụng cụ: sắp xếp đầy đủ, cố định - bảo quản tốt, dễ thao tác sử dụng các dụng cụ cần thiết cho khám mắt cơ động tùy theo nhiệm vụ cụ thể. Ở mặt nắp có bổ sung tranh giải phẫu mắt giúp bác sĩ tư vấn, giải thích chu đáo cho đối tượng được phục vụ.

6. CHK-01 hoàn chỉnh: Hình dáng phổ biến của Vali sách tay thông thường. Kích thước 50x40x15cm, trọng lượng 7-9kg giúp dễ dàng mang theo, Vali được kiểm tra khả năng chịu đựng với rung sóc tương đương vận chuyển bằng máy bay, ô-tô, tàu thủy.

7. Bản hướng dẫn sử dụng, bảo quản, thay thế khắc phục sự cố: Bao gồm sơ đồ hệ thống điện, hướng dẫn sử dụng, vận chuyển, bảo quản.

* Những điểm cần khắc phục và hướng giải quyết
Trọng lượng hiện tại của CHK-01 đang ở khoảng 7-9kg. Trong tương lai có thể giảm nhẹ hơn nếu các đồ gỗ được thay thế bằng nhựa đúc khuôn và acquy thay bằng pin sạc.

KẾT LUẬN

* Vali khám mắt cơ động CHK-01 là một giải pháp hữu ích trong thực tế khám mắt cơ động sản xuất trong nước. Với CHK-01 các bác sĩ có thể triển khai thiết bị, dụng cụ khám mắt không phụ thuộc hoàn cảnh khách quan, giải quyết được nhiều khó khăn trong quá trình cơ động, làm việc ở các đơn vị cơ sở, xa bệnh viện và thành thị. Thiết kế nhỏ gọn, mỹ quan, an toàn thuận lợi khi cơ động bằng các loại phương tiện giao thông.

* Cấu tạo gồm 3 phần cơ bản đặt trong 1 vali kích thước 50x40x15cm, tổng trọng lượng 7-9kg: Bảng hộp thị lực thay đổi cho trẻ em và người lớn gắn cố định trong Vali, nguồn sáng ổn định đạt chuẩn do sử dụng hệ thống LED; Hệ thống điện sử dụng AC220V, khi không có AC220V hệ thống sẽ tự động chuyển sang dùng nguồn DC của acquy luôn được sạc điện tự động và dự trữ có sẵn trong vali; Ngăn đựng dụng cụ: sắp xếp đầy đủ, cố định, bảo quản tốt, dễ thao tác sử dụng các dụng cụ cơ bản cần thiết cho khám mắt cơ động.

* Một số dụng cụ bổ sung đặt trong thiết bị: Hộp thử kính thu gọn, Test màu đơn giản bằng LED màu và sơn màu, tranh giải phẫu-sinh lý mắt giúp bác sĩ thuận lợi trong quá trình khám mắt cho các đối tượng khác nhau.

* Phạm vi áp dụng: Khám tuyển, giám định sức khỏe phi công, khám sức khỏe- khám bệnh cho mọi đối tượng trong và ngoài quân đội ở mọi lứa tuổi.

* Địa chỉ áp dụng: tất cả các vùng đặc biệt thuận lợi cho vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

KIẾN NGHỊ


Cơ quan cấp trên nghiên cứu xem xét để sản xuất đưa vào sử dụng trong và ngoài quân đội đặc biệt trong khám tuyển, giám định sức khỏe phi công, khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ chiến sỹ làm nhiệm vụ trên tàu hải quân,vùng sâu vùng xa, nơi biên giới hải đảo.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ môn mắt trường đại học Y khoa Hà nội (2006), Thực hành nhãn khoa, NXB Yhọc. Tr 7-50.
2. Phan Dẫn, Vũ Quốc Lương và cộng sự (2007), Nhãn khoa giản yếu, tập I, chương VIII, NXB Yhọc.Tr 606-649.
3. Quân chủng không quân (1993), Tiêu chuẩn khám tuyển sức khỏe học viên lái máy bay quân sự. (phần hướng dẫn khám mắt).
4. Vũ Quốc Chiến (8-2009), Điều tra việc sử dụng kính nhìn gần trong khi bay của phi công và các thành phần bay trên máy bay trực thăng và vận tải quân sự.
5. Thông tư 30/2012/TT-Bộ GTVT (1/8/2012). Phụ lục 14 về hành lý đặc biệt vận chuyển bằng đường hàng không.
6. T. Desmettre, S. Mordon, G. Quentel(2007) Encyclopédie Médico-chirugicale (E.M.C), Techniques d’examen oculaire, Physiologie de l’acuité visuelle 21-782-A-10.

1.jpg